تبليغاتX
به fekrat.ir مراجعه کنید - بخش چهارم مطالب موسیقی

روانشناسی تمهای موسیقی

مقدمه
حواس وسیله ارتباط آدمی با عالم خارج است. تحریکات محیط توسط گیرنده‌های حسی به صورت پیامهای الکترمغناطیسی به مرکز عصبی انتقال می‌یابد. پیام عصبی وقتی از گیرنده‌های حسی مانند چشم ، گوش و پوست به مرکز عصبی یعنی کورتکس مغز منتقل می‌شود، فرایند احساس شکل می‌گیرد.اصوات موسیقی از طریق گوش به مغز می‌رسد و حواس و عواطف را تحریک می‌کند و با ایجاد انرژی موجب انگیزه و فعالیت می‌شوند. نغمه‌های موسیقی بر حسب ترکیب فواصل و ریتم دارای ارتعاشات خاصی هستند که با تحریک ارتعاشات سلولهای عصبی ، احساس و انگیزه‌ای را تقویت و یا منتقل می‌سازد.
تحریک تخیل و عواطف توسط موسیقی
بطور کلی موسیقی از طریق تحریک تخیل و تداعی و تهیج عواطف در روحیه شنونده اثر می‌گذارد. وقتی یک قطعه موسیقی را تجزیه و تحلیل می‌کنیم، به اجزا و ارکانی می‌رسیم که هر کدام به نوعی در تاثیرگذاری نقش دارند. ریتم و ملودی دو رکن اساسی موسیقی می‌باشند. ریتم در موسیقی به صورت ضرب آهنگ‌های منظمی احساس می‌شود. با موسیقی می‌توان ریتمهای متنوعی را بوجود آورد و انرژیهای مختلفی را در شنونده تحریک کرد.
اثرگذاری ریتم و ملودی بر احساسات انسان
از فعالیتهای ریتمیک در تحریک بسیاری از قوای حسی و حرکتی و کاهش و افزایش انرژی اشخاص استفاده می‌شود. کار اصلی ریتم ، تحریک و تهییج احساسات است که انرژی روانی را تولید می‌کند و انرژی این تحریک با کمک ملودی به جریان می‌افتد. ملودی در ایجاد نوع احساس و ریتم در شدت و سرعت و یا سستی و رخوت آن نقش موثری دارد. ریتم و ملودی از هم جدا نیستند. ریتم ضربان و نظم هر آهنگ و ملودی محتوا و خود آهنگ است که از ترکیب اصوات بوجود می‌آید.

هر ملودی بر حسب ترکیب اصوات و فواصل موجود در آن احساسات خاصی را به شنونده منتقل می‌سازد. برخی از ملودی‌ها ، غمگین و حزین ، برخی ملایم و آرام بخش ، تعدادی هیجانی و بی‌قرار و بعضی شاد و فرح‌بخش هستند که این احساسات بستگی به فواصل فیزیکی و ترکیب اصوات دارد.

بطور کلی اگر فواصلی که در آهنگ به کار می‌رود، بزرگ باشد و ترکیب اصوات با پرش توام گردد، انبساط و نشاط بیشتری را القاء می‌کند و اگر فواصل بزرگ توام با ریتم تند باشد شدت نشاط بیشتر می‌گردد. به حدی که به قسمت نا آرامی و بی‌تابی سوق می‌یابد. اگر فواصل آهنگ کوتاه و فشرده و ریتم کند باشد، احساسات کند و گرفته‌تر خواهد بود. این مسئله به طول موج اصوات و تاثیر آن بر واسطه‌های شیمیایی مغز بستگی دارد. چنانچه ریتم با حال شنونده هماهنگ باشد، انرژی روانی و احساسی بهتر تحریک می‌شود و ملودی بهتر به جریان می‌افتد.
طبقه‌بندی تمهای موسیقی
تمهای شیدایی
واژه شیدا در روانشناسی معرف سرخوشی و شور و نشاط بیش از حد است. سرخوشی ، هیجان بخشی احساس مدهوشی از خصوصیات تمهای شیدایی است. جنبه مدهوشی و جذبه آن آرامبخش افراد بی‌قرار و شیداست. بعضی از چهار مضرابها و ضربیهای موسیقی ایرانی استعداد القاء چنین حالتی را به خوبی دارا هستند. افراد مستعد با شنیدن چنین تمهایی احساس سرخوشی و وجد می‌یابند. شیدا صفتان اغلب با سیر در این تمها احساس نشاط ، تخیل و حالت جذبه پیدا می‌کنند. از تمهای شیدایی می‌توان برای تحریک خلق‌های خموده استفاده کرد.
تمهای حزین
لحن تمهای حزین غم انگیز است و شکوه و شکایت دارد و در شنونده احشاش ناکامی را تداعی می‌کند. این تمها بر انتقال دهنده‌های عصبی افراد مستعد تاثیر می‌کند و باعث کاهش ترشح واسطه‌های شیمیایی در مغز شده که در نتیجه انباشته شدن این عناصر حیاتی ، حزن و اندوه احساس می‌گردد. ارتعاشات این تم اغلب تداعی کننده خاطراتی از ناملایمات گذشته است. ملودی‌هایی که فواصل فشرده و نزدیک به هم و ریتم کند دارند، حزن را بهتر منتقل می‌سازند. تمهای حزین درحالت ملایم درد را تسکین می‌بخشند و در ایام سوگ و فراق تحمل تالمات را آسان‌تر می‌سازند.

احساس ناکامی را تعدیل و غربت و تنهایی را از دل بیرون می‌کنند و انرژی و هیجان خود را تخلیه می‌سازند. استفاده بیش از حد از این تم، باعث رکود و کاهش انرژی شده و روحیه را خسته و حزین می‌سازد. بسیاری از نغمات حزین موسیقی مشرق زمین، حاصل همدردی با وقایع دشوار و گرفتاری‌های اجتماعی مردم بوده و این قطعات تا حدودی تالمات مردم را تسکین داده است.
تمهای هیجانی
هیجان ، واکنش انفعالی شدید و فوری است که غالبا با تظاهرات بارز اعصاب خودکار و واکنش‌های فیزیولوژیک توام است و میل به جنبش و حرکت را بوجود می‌آورد. از تمهای هیجانی می‌توان با ایجاد انرژی روانی ، رغبت و انگیزه در کاهش حالات افسردگی و غمگینی بهره جست. بعضی از سازندگان موسیقی از این گونه برای تحریک و تحرک بدنی سود می‌جویند که مورد استقبال جوانان نیز قرار می‌گیرد.بسیاری از این تمها ملودی‌های زیبایی دارند که اگر با متانت ارائه شوند و ارکستراسیون (ساز آرائی) مناسبی پیدا نمایند، اثرات ارزنده‌ای خواهند داشت.
تمهای شاد و فرحبخش
تمهایی هستند که شادمانی و نشاط را توام با آرامش و متانت منتقل می‌سازند. این تمها باعث انبساط خاطر و سرزندگی می‌شوند. تمهای فرحبخش احساس سرزندگی و شادمانی را برای کار و فعالیت افزایش می‌دهند. برای تقویت روحیه افراد یک اجتماع و سرزندگی و نشاط آنها مخصوصا کودکان و نوجوانان تمهای شاد و فرحبخش بسیار مفید و سازنده هستند.
تمهای آرامبخش
تمهای مطبوعی هستند که نه تحریک کننده ، نه غم انگیز ، نه هیجانی و نه وجد آورند. متن ملایم و یکنواخت ارتعاشات آنها احساس آرامش را منتقل می‌کند. تمهای آرامبخش به خاطر ریتم ملایم در فواصل وسیع و ارتعاشات موافق آن با استعداد مغز باعث احساس ملایمت و آرامش می‌شود. استفاده از این تمها برای آرامش و تمرکز ، بسیار مناسب است.

این تمها توازن عواطف ، تعادل تخیل و وحدت فرآیندهای ذهنی را تقویت می‌کنند و از آنها می‌توان در کاهش بسیاری از تنش‌ها استفاده کرد. موسیقی همچون دارو هر حالت روانی دارای ارتعاشات موجی خاصی است که بر حسب میزان و شدت آن احساس بوجود می‌آید. اصوات موسیقی می‌توانند ارتعاشات متنوعی ایجاد کنند و بر ترشحات و ارتعاشات سلولهای عصبی تاثیر بگذارند.
چشم انداز بحث
همانطور که در تاثیر دارو و میزان و ترکیب عناصر اهمیت دارد، در موسیقی نیز نوع ارتعاش و میزان آن در تناسب با حالات روانی مطرح است. با پیشرفت بشر در علوم پزشکی و کامپیوتر ، تاثیر ارتعاش موسیقی بر بدن و سلولهای مغز قابل بررسی است. بررسی تغییرات حاصله کمک می‌کند تا ملودی‌های خاص برای ایجاد احساسات مختلف پیش‌بینی شود.

دانشنامه رشد
__________________________________________

كوتاهي عمر موسيقي دانان بزرگ!


زيست شناسان معتقدند كه عمر طبيعي بشر 120 سال است يعني اگر انسان در محيطي باشد كه وسايل راحتي و آسايش او فراهم باشد و اعصاب وي در معرض تحريكات و هيجانات خارجي قرار نگيرد و بهداشت را مراعات كند براحتي مي تواند 120 سال بلكه بيشتر عمر كند و نمونه هاي فراواني از اين افراد وجود دارد از جمله:

1. كربلائي عليشاه ايراني 125 ساله، ايراني (كيهان، شماره 6119)

2. آقاي عباس طاهري 131 ساله، ايراني (اطلاعات، شماره 10989)

3. آقاي پيرحسين علوي 135 ساله، ايراني (كيهان، شماره 6310)

4. شيرعلي اوف، 167 ساله، روسي (كيهان،‌ شماره 5958، ساز و آواز، همان، ص 15، شگفتي در چيست، ص8)

5. هاتين نين 168 ساله (همان)

6. هنري جانگيز 169 ساله، انگليسي (همان)

7. لوئيز اتروسكو 175 ساله (همان)

8. تپس آبزيت 180 ساله، روسي (همان)

9. سيدعلي كوتاهي 185 ساله، ايراني(همان)

يكي از عمده ترين عامل كوتاهي عمر موسيقي و ترانه هاي مبتذل است كه بر اثر هيجان هاي روحي و آسيب رساندن به مغز و ايجاد حزنهاي غيرمعمولي عمر انسان را به زير شصت سال تقليل مي دهد. براي اثبات مسئله آماري از عمر موسيقي دانان بزرگ ارائه مي شود:

 

 

 

نام                                          تاريخ تولد              تاريخ وفات               طول عمر

1. جيوواني باتيستا پرگولزي              1710م                   1736م                     26 سال

2. فرانسس پيتر شوبرت                  1767م                   1797م                     30

3. بليني                                       1801م                   1835م                     34

4. ارنست شوسون                         1855م                   1890م                     35

5. ولنگانك آمادتوس موتسارت       1756م                   1791م                     35

6. موكار سيمي                             1604م                   1674م                     36

7. ژرژ بيزه                                   1838م                   1875م                     37

8. هنري پرسل                               1658م                   1695م                     39

9. فردريك شوپن                          1810م                   1849م                     39

10. جرج گرشوين                         1898م                   1937م                     39

11. نيكلايي                                  1810م                   1849م                     39

12. كارل ماريافن وبر                     1876م                   1916م                     40

13. موريس ژوبر                           1900م                   1940م                     40

14. موس كورسكي                       1839م                   1881م                     42

15. هرولد                                    1791م                   1833م                     42

16. اسكر يابين                             1872م                   1915م                     43

17. گئورگ گبل                            1709م                   1753م                     44

18. توماس مورله                          1557م                   1602م                     45

19. حبيب سماعه                           1280ه.ق                1325ه.ق                  45

20. روبرت شوكان                        1810م                   1856م                     46

(براي آمار بيشتر ر.ك ساز و آواز، همان، ص16-20)    

 

و ... بالاترين عمر را قمرالملوك وزيري داشته (1284-1338ه.ش) كه 54 ساله بوده و از آن بيشتر خالقي(1285-1344ه.ش) كه 59 سال عمر كرده است.

جالب اينكه اكثر به بيماريهاي متعددي كه ريشه در موسيقي داشته مبتلا شده و با وضع زننده از دنيا رفته اند. به عنوان نمونه مي توان اشاره كرد به «روبرت شومان آلماني» متولد 1810م اين موسيقي دان كه از 18 سالگي به تحصيل موسيقي پرداخته بود بر اثر افراط و تفريط در تعليم و تعلم موسيقي و اشتغال بيش از اندازه گرفتار بيماري هايي عصبي شده و وضع مزاجي اش مختل شد، در سال 1852م بيماري اش شدت گرفت و قدرت تكلم را از دست داد و سرانجام قوه سامعه او نيز مختل شد و با اين وضع فلاكت بار در 29 ژوئيه 1856م يعني در سن 46 سالگي درگذشت.(ساز و آواز، همان، ر.ك فرهنگ دانش و هنر، حرف «ر»)

همين طور «ماريا ليبران» زن خواننده معروفه اي كه از شنيدن آواز او مستمعان بيهوش مي شوند در سال 1835 م در سن 27 سالگي هنگام خواندن موسيقي ناگهان بيهوش مي شود و با سكته قلبي در مقابل چشمان تماشاچيان جان مي دهد. (همان، ص45)

موريس راول (1875-1937م) كه از دوران كودكي علاقه وافري به موسيقي داشت در سال 1933م به اختلالات عصبي گرفتار شد و با شدت يافتن آن رابطه او با دنياي خارج قطع و سرانجام در سال 1937م با وضع دلخراش از دنيا رفت. (همان، ص22)

همچنين طور «ريشارد واگنر»، «شوپن»، «نيچه»، «شومان»، «يوهان»، «تبهون»، «مندلس»، «باخ» و ... جزو آن دسته از موسيقي داناني هستند كه با عمر كوتاه و بر اثر ابتلا به بيماري هاي عصبي و رواني و ... از دنيا رفته اند.(همان، ص22-23)

به همين جهت امام صادق(ع) فرمود: «بَيتُ الغِناءِ لاتُؤمَن فيه الفُجعَه وَ لاتُجابُ فيه الدّعوَهُ وَ لايَدخلُه؛ خانه اي كه در آن غنا (موسيقي) باشد از بلاي ناگهاني(همچون سكته و ...) در امان نيست و دعا در آن مستجاب نمي شود و ملائكه (نيز) در آن داخل نمي گردد».(كافي، كليني، ج6، باب الغناء)

در نتيجه مي توان گفت يكي از عمده ترين عوامل كوتاهي عمر افرادي كه مبتلا به استماع موسيقي و ترانه هستند همين استماع موسيقي است، شاهد زنده آن كوتاهي عمر اكثريت قاطع موسيقيدانان و نوازندگان است كه حداكثر عمر آنها از 59 سال نگذشته و حداقل آن 27 سال است.

نويسنده : سيد جواد حسيني
   
____________________________________________

روانشناسی هیجان


یکی از مشکلات اصلی که پژوهشگران هیجان با آن روبرو هستند فهمیدن علت یا علتهای هیجان است. در این بررسی علیتی دیدگاه‌های متعددی مطرح شده است که دیدگاه‌های زیستی ، روان تکاملی ، شناختی رشدی ، روان کاوی ، اجتماعی ، جامعه شناختی ، فرهنگی و انسان شناختی از جمله آنها هستند.

نگاه اجمالی
هیجانها چند بعدی هستند. هیجانها به صورت پدیده‌های ذهنی ، زیستی ، هدفمند و اجتماعی وجود دارند. هیجانها از این نظر احساسهای ذهنی هستند که باعث می‌شوند به صورت خاصی مثل عصبانی یا شاد احساس کنیم. هیجانها واکنش‌های زیستی هم هستند. آنها پاسخهای بسیج کننده انرژی‌اند که بدن را برای سازگار شدن با هر موقعیتی که روبرو می‌شویم آماده می‌سازند. برای مثال خشم نوعی میل انگیزشی در ما ایجاد می‌کند تا کاری انجام دهیم که معمولا آن را انجام نمی‌دهیم، مثلا با یک دشمن بجنگیم یا به یک بی‌عدالتی اعتراض کنیم. هیجانها پدیدهای اجتماعی نیز هستند. وقتی هیجانی می‌شویم علائم قابل تشخیص چهره‌ای ، ژستی و کلامی می‌فرستیم که کیفیت هیجان پذیری ما را به دیگران منتقل می‌کند. (مثل حرکت ابروهایمان و تن صدایمان)


این اصطلاح از ریشه لاتین Emovere به معنی حرکت ، تحریک ، حالت تنش یا تهییج مشتق شده است.

ابعاد هیجان

    * عنصر ذهنی به هیجان احساس می‌دهد یعنی تجربه ذهنی‌ای که هم معنی و هم اهمیت شخصی دارد. هیجان از نظر شدت و کیفیت در سطح ذهنی احساس می‌شود.

    * عنصر زیستی فعالیت دستگاه‌های خودمختار و هورمونی را شامل می‌شود، به این صورت که آنها برای آماده کردن رفتار کنار آمدن سازگارانه آن در هیجان دخالت دارد. فعالیت نور و فیزیولوژیکی آن چنان با هیجان آمیخته است که هر گونه تلاش برای تجسم فردی عصبانی که برانگیخته نباشد تقریبا غیرممکن است.

    * عنصر کارکردی (هدفمند) به این سوال مربوط می‌شود که وقتی فردی هیجانی را تجربه می‌کند چه فایده‌ای از آن می‌برد. آدم بدون هیجان از لحاظ تکاملی در مقایسه با سایر آدمها اشکال دارد. برای مثال تجسم کنید فردی که قابلیت ترس ، علاقه یا عشق ندارد از نظر بقای جسمانی و اجتماعی چقدر در وضعیت نامساعدی قرار دارد.

    * عناصر بیانگر جنبه اجتماعی و ارتباطی هیجان است. تجربه‌های خصوصی ما از طریق ژستها ، آواگریها ، و بویژه جلوه‌های صورت به دیگران ابراز و منتقل می‌شوند. پس هیجانها کل بدن ما را درگیر می‌کنند. احساسها و پدیدارشناسی مان ، زیست شیمی و نظام عضلانی مان ، امیال و هدفهایمان و ارتباط و تعاملمان با دیگران است.

دیدگاه‌های مربوط به هیجان
دیدگاه زیستی
این دیدگاه معتقد است که هیجانها از تاثیرات بدنی گذرگاههای عصبی لیمبیک، الگوهای شلیک عصبی و پس خوراند صورت می‌گیرد.
دیدگاه شناختی
این دیدگاه معتقد است که هیجانها از رویدادهای ذهنی نظیر ارزیابیها ، دانش و حافظه ، زمانی که فرد معنی شخصی رویدادهای محرک را تعبیر می‌کند ناشی می‌شود. چون مواردی نظیر داروها ، تحریک برقی مغز و پس خوراند صورت هیجان را فعال می‌کند. معلوم است که نیروهای زیستی بدون دخالت شناختی یا با دخالت آن تجربه هیجانی به بار می‌آورند چون افراد تقریبا همیشه ارتباط شخصی و اهمیت شخصی رویدادها را تعبیر می‌کنند پس معلوم می‌شود که نیروهای شناختی هم موجب تجربه هیجانی می‌شوند.
چند تا هیجان وجود دارد؟
گرایش شناختی بر هیجان‌های اصلی مثل خشم ، ترس تاکید می‌کند و به اهمیت هیجان‌های ثانوی یا اکتسابی کم بها می‌دهد. گرایش شناختی قبول دارد که هیجان‌های اصلی مهم هستند اما معتقد است جالب بودن تجربه‌های هیجانی به خاطر تجربه‌های فردی ، اجتماعی و فرهنگی است. در نهایت پاسخ دهی به سوال فوق بستگی به اینکه طرفدار گرایش شناختی باشیم یا زیست شناسیی فرق می‌کند.


    * دیدگاه زیستی معتقد است که انسانها چیزی بین 2 تا 10 هیجان دارند.

    * دیدگاه شناختی معتقد است که انسانها خزانه هیجان بسیار متنوع تری از هیجان‌های اصلی دارند. این نظریه پردازان می‌گویند درست است که تعداد معدودی مدار عصبی و واکنش بدنی مثل جنگ و گریز وجود دارد اما چند هیجان مختلف می‌تواند از واکنش زیستی یک ایجاد شوند برای مثال یک پاسخ فیزیولوژیکی تنها مثل بالا رفتن سریع فشار خون می‌تواند مبنای زیستی خشم ، حسادت یا رشک باشد.

هیجانها چه فایده‌ای دارند؟
از دیدگاه کارکردی هیجانها به صورت واکنش‌های زیستی تکامل یافته‌اند تا به ما کمک کنند تا با تکلیف اساسی زندگی مثل مواجه شدن با تهدید به خوبی کنار بیاییم. علاوه بر این هیجانها به هدفهای اجتماعی هم کمک می‌کنند. هیجانها احساسات ما را به دیگران منتقل می‌کنند، بر نحوه تعامل دیگران با ما تاثیر می‌گذارند، ما را به تعامل اجتماعی فرا می‌خوانند و نقش مهمی در برقراری روابط میان فردی ، حفظ و قطع آن دارند.

دانشنامه رشد

__________________________________________________


سازها برای که به صدا درمی آیند

سرمایه، بهاره مهرنژاد: زندگی پرهیاهو و مملو از تنش شهری امروز، امکان گذران ساعاتی را که بتوان در آن به آرامش رسید به حداقل رسانده است. در این میان تنها امکانی که می توان فراهم کرد تا به کمک آن اغتشاشات ذهنی را زدود و به آسایش روانی رسید، گوش فرادادن به اصواتی است که از تمی ملایم و دلنشین برخودار است. موسیقی از دیرباز به عنوان وسیله ای که در فرونشاندن هیجانات روانی نقش مهمی ایفا می کند، مطرح بوده است. امروزه نیز از آن به عنوان یکی از شیوه های درمانی طب مکمل بهره می گیرند. موسیقی درمانی یکی از درمان های هنری خلاق یا درمان های بیانگر احساسات است که در القای آرامش، تسریع روند بهبود بیماری ها و بهبود عملکرد ذهنی کاربرد دارد.

تاریخچه موسیقی درمانی

قدمت درمان با استفاده از موسیقی تقریباً به قدمت تمدن بشری است. فیلسوف های یونان باستان معتقد بودند امراض نتیجه عدم هارمونی در وجود فرد است و موسیقی با قدرت روحی و اخلاقی خود می تواند با برگرداندن هارمونی و نظم در بدن سلامتی را برای فرد به ارمغان آورد. سرخپوستان آمریکای شمالی با اعتقاد به نظریه ای مشابه فلاسفه یونان عقیده داشتند که موسیقی قادر به تسریع روند بهبود بیماری هاست. در ایالات متحده آمریکا طی سال های جنگ جهانی دوم برای نخستین بار از موسیقی درمانی به عنوان یک درمان رسمی در بیمارستان های نظامی این کشور استفاده شد تا به سربازانی که در جریان این جنگ دچار نقص عضو و ناتوانی شده بودند، کمک شود.
پژوهش های انجام شده، نشان می دهد که غده تالاموس به عنوان مهم ترین غده در مغز انسان محرک های صوتی را به وسیله سیستم های عصبی دریافت و در کنار حافظه و تخیل به آنها پاسخ می دهد. غده هیپوفیز نیز که از غده تالاموس فرمان دریافت می کند به محرک های صوتی موزون پاسخ می دهد، موجب بروز ترشحاتی می شود که نتیجه آن آزادسازی ماده آرام بخش به نام آندروفین خواهد بود. با توجه اینکه مهم ترین اثر ماده مزبور، تسکین درد در انسان است به سادگی می توان به ارزش موسیقی درمانی که عملاً موجبات آزادسازی ماده آندروفین که علاوه بر تسکین درد، موجبات انبساط و شادی را در انسان فراهم می سازد، پی برد.

کاربرد موسیقی درمانی

موسیقی درمانی گذشته از نقشی که در ایجاد آرامش، کاهش اضطراب، استرس و درمان افسردگی ایفا می کند، قادر است تعداد بی شماری از بیماری ها را بهبود بخشیده و در افزایش سطح کیفی زندگی بیماران تاثیرگذار باشد. رونالد هاس استاد دانشگاه موتزارت شهر سالزبورگ اتریش می گوید از طریق موسیقی می توان مصونیت انسان ها را در برابر بیماری ها تقویت کرد، دردها را کاهش داد و از بروز حوادث جلوگیری به عمل آورد. وی همچنین تحقیقاتی انجام داده که نشان می دهد برخی از ملودی های قدیمی مشرق زمین برای از بین بردن سردردها و کوفتگی بدن موثر است.
موسیقی درمانی قادر است به افراد درون گرا کمک کند تا به شخصیتی برون گرا تبدیل شوند و افکار و احساسات و تجارب منفی را از آنها دور کند. این روش درمان همچنین به عنوان درمان مکمل برای توانبخشی بیماران باعث تقویت سطوح ارتباطی و هماهنگی جسمی شده و در افراد دارای اختلالات نورولوژیک و اختلالات گفتاری که دچار مشکلات روحی و جسمی نیز هستند، باعث بهبود عملکردهای ذهنی و جسمی می شود. از دیگر تاثیرات موسیقی درمانی باید به نقش آن در کاهش وزن اشاره کرد. محققان با بررسی بیش از 41 زن چاق دریافتند اگر آنها به طور مرتب ورزش کنند و در آن زمان موسیقی گوش دهند در مدت زمان کوتاه به نتایج خوبی دست خواهند یافت. پزشکان می گویند پیاده روی نیم ساعته در روز و حداقل سه بار در هفته و گوش دادن به موسیقی در هنگام آن کمک کننده خوبی برای کاهش چربی های اضافه بدن خواهد بود.
موسیقی درمانی همچنین می تواند نیاز به دارو درمانی را در حین زایمان کاهش داده و به عنوان عامل مکمل در کنار بیهوشی در جریان اعمال جراحی و دندانپزشکی مورد استفاده قرار گیرد. محققان هنگ کنگی هم با مطالعه ای به مقایسه کودکانی که تحت آموزش موسیقی قرار داشتند با دیگر کودکان پرداختند و به این نتیجه رسیدند کودکانی که در گذشته تحت آموزش موسیقی قرار گرفته بودند حافظه شفاهی بسیار قوی تری دارند و می توانند لغات بیشتری را از فهرست خوانده شده به یاد بیاورند و در هر سنجش، بهتر از سنجش قبل عمل می کنند. آنها همچنین معتقدند آموزش موسیقی نیم کره چپ مغز را تحریک می کند و یادگیری شفاهی نیز توسط همین قسمت از مغز انسان کنترل می شود.

نقش موسیقی در سلامت روانی سالمندان

بیش از نیمی از افرادی که به سن 60 سالگی می رسند به دلیل تفکرات منفی ناشی از حضور سالمند در اجتماع دچار افسردگی، اختلالات خلق و خوی و ناراحتی روانی می شوند. اغلب با این تصور که فرد مفیدی نیستند موجب اذیت خانواده اند، خود را سربار دانسته و به تنهایی پناه برده و گوشه گیر می شوند. مطالعات نشان می دهد عدم حضور در فعالیت های گروهی و حذف تفریح و سرگرمی از مهم ترین عواملی است که باعث می شود افراد سالمند از حضور در اجتماع سرباز زنند و در عوض انجام کارهای سرگرم کننده مثل گوش دادن به موسیقی می تواند آنها را از روحیه کهنه و رخوت انگیز دور کند. براساس پژوهش هایی که در دانشگاه روانپزشکی رم انجام شده، افراد سالمندی که با همسالان خود در گروه های موسیقی شرکت می کنند یا در هفته روزی را به شرکت در جمع های دوستانه و خواندن آوازهای قدیمی یا سرودهای مذهبی می گذرانند، در مقایسه با دیگر سالمندان پرجنب وجوش تر و از لحاظ ذهنی آرام تر هستند. خاصیت های درمانی موسیقی نه تنها فرآیند فیزیولوژیک بدن که سیستم سایکولوژیک بدن را تحت تاثیر قرار می دهد. گوش دادن موسیقی هایی که ریتم آرام دارند با اثر بر سیستم عصبی مرکزی باعث آرام سازی بدن و رفع تنش و نگرانی های روحی می شود. سالمندانی که در کلاس های موسیقی شرکت می کنند یا اینکه هفته ای دو، سه روز را به آواز خواندن می گذرانند، حافظه بهتر و قوی تری از همسالان خود دارند و کمتر به یاد روزهای اندوهگین گذشته می افتند. موسیقی محرکی است که آنها را به از سرگیری خلاقیت های گروهی و روابط اجتماعی وامی دارد. سالمندانی که موسیقی را همانند وعده غذایی در برنامه خود دارند، به دلیل افزایش میزان اندروفین در مغز شادتر از گذشته خواهند بود و بالطبع از سلامت جسمی بالاتری نیز برخوردارند.
منابع: www.repubblica.it
www.musicoterapia.it
________________________________________________________

فلسفه حرمت استماع موسیقی چیست ؟

در این رابطه توجه به چند نکته ضروری است ; گذشته از آثار زیان باری که موسیقی و غنا برای اعصاب و روان دارد این تاثیرات را نیز دارد: 1- موجب فساد اخلاق می گردد و ایمان , حیا و عفت را از دل انسان یبرون می برد و تجربه نشان داده است که بسیاری از افراد تحت تاثیر آهنگ های غنا راه تقوا و پرهیزکاری را رها کرده و به شهوات و فساد روی می آورند. در تفسیر ((روح المعانی )) سخنی از یکی از سران بنی امیه نقل می کنند که به آنها می گفت : از غنا بپرهیزید که حیا را کم می کند, شهوت را می افزاید, شخصیت را درهم می شکند. اگر می بینیم که در روایات اسلامی مکرر آمده که غنا روح نفاق را در قلب پرورش می دهد, اشاره به همین حقیقت دارد. روح نفاق همان روح آلودگی به فساد و کناره گیری از تقوی و پرهیزکاری است . امام صادق (ع ) فرمودند: ((الغنا یورث النفاق و یعقب الفقر ; غنا در دل نفاق را پرورش می دهد و بدنبال خود بدبختی و فقر می آورد)). 2 - غافل شدن از یاد خدا و فراموش کردن خدا نیز یکی دیگر از آثار زیان بار غنا و موسیقی است . امام صادق (ع ) در تفسیر آیه شریفه ((واجتنبوا قول الزور ; از گفتار باطل و ناروا بپرهیزید)). فرمودند: مراد از قول زوردر آیه شریفه غناست . گفتار باطل و ناروا هر چیزی است که انسان را از خدا دور می کند و از راه درست منحرف می کند. امام صادق (ع ) فرمودند: ((الغنا مجلس لاینظرالله الی اهله و هو مما قال الله عزوجل : ((ومن الناس من یشتری لهوالحدیث لیضل عن سبیل الله )) ; مجلس غنا و خوانندگی مجلسی است که خدا به اهل آن نمی نگرد و آنها را مشمول لطفش قرار نمی دهد. و این مصداق همان چیزی است که خداوند عز وجل فرموده : بعضی از مردم هستند که سخنان بیهوده را خریداری می کنند تا مردم را از راه خدا گمراه سازند)). در این روایت امام (ع ) غنا و موسیقی را یکی از مصداق های گفتار بیهوده ای دانسته که انسان هارا از راه خدا گمراه می کند. اولاا) موسیقی اقسام مختلفی دارد و هر یک تائثیر خاصی بر اعصاب و روان آدمی دارد و گفت و گو پیرامون جزئیات آنها در این مختصر نمی گنجد. برای آگاهی بیشتر در این زمینه ر . ک : 1- تائثیر موسیقی بر روان و اعصاب حسین عبداللهی خروش 2- موسیقی و اسلام حسین عبداللهی خروش ثانیاا) آثار منفی موسیقی محدود به تائثیرات روانی (cigolohcyhP) و عصبی (citarueN) - که در حوزه علوم تجربی قابل تحقیق می باشند - نیست ; بلکه آثار زیانبار روحی (lautiripS) و فرا روانشناختی (cigolohcyshparoP) نیز دارد که در افقی برتر از دانش بشری قرار دارد و در چنبره ئ تحقیقات علمی نمی گنجد. اساساا یکی از خدمات بزرگ دین و پیامبران الهی , همین است که با تعالیم و احکام مقدس خود, بشر را به سمت و سویی راهنمایی کرده اند که بدون هدایت های آنان , هرگز بشریت به آنها دست نمی یابد و یا اگر زمانی بدانها رسید, بسیار دیر و خسارت بار خواهد بود. از همین رو منطقاا نمی توان در صورت ندانستن فلسفه یک حکم , از آن سرباز زد; بلکه همین که از طریق متودلوژی خاص تحقیق در نصوص دینی , حکم چیزی به دست آمد, عقل و منطق حکم می کند که باید در برابر آن گردن نهاد و به خاطر جهل و ناآگاهی , به مبارزه با احکام الهی - که قطعاا مبتنی بر مصالح و حکم عالیه است - برنخاست . ثالثاا) نه حرام بودن یک چیز لزوماا به معنای مطلق فقدان آثار مثبت است , و نه دارا بودن برخی از اثرات مثبت در یک چیز, دلیل قاطعی بر جواز و مشروعیت دینی و عقلی است . بسیاری از امور دارای خواص دوگانه اند. در این امور معمولاا حکم الهی ناظر به وجه غالب موضوع است , هر چند آن وجه برای ما مخفی و ناآشکار باشد. جالب این جاست که قرآن مجید, وقتی سخن از حرمت شراب و قمار به میان می آورد, به این نکته اشاره می کند که در آن دو, منافعی نیز وجود دارد; ولی اثم و آثار زیانبار آنها, بسی افزون تر از منافعشان است . بنابر این چه بسا انسان با شنیدن موسیقی , احساس نوعی آرامش و انبساط کند; اما آیا این نتیجه ئ مثبت می تواند جلوی زیان های معنوی و روحی آن را بگیرد؟ در ثانی آیا راه منحصر برای آرامش یابی , استفاده از موسیقی حرام است ؟ کاوش های گسترده روان شناختی , نشان می دهد که انسان های متدیأن و پای بند به دین و تعالیم دینی , از آرامش و بهجت و انبساط بیشتری برخوردارند. و اساساا یکی از کارکردهای روان شناختی (noitcnuF laciqolohcyshP) دین , در سطحی بسیار عالی و بی نظیر, ایجاد آرامش و انبساط خاطر است . از همین جا نتیجه می گیریم که آرامش و انبساط پایا و حقیقی , در وجود دین و آموزه های آن نهفته است و موسیقی حرام , چیزی جز آرامش خیالی و ناپایدار - که در بر دارنده پیامدهای ناگوار عصبی , روانی , روحی , اخلاقی , رفتاری و معنوی , از جمله غفلت و دوری از خداست - چیز دیگری نیست . بهرین دلیل برای این مطلب , سنجش مقایسه ای میان موئمنان حقیقی و شرکت کنندگان در کنسرت ها و... است .

www.porsojoo.com

___________________________________________________________

کار اعصاب و تاثیر موسیقی بر آن

(( موسیقی و غنا )) یکی از سرگرمی های زیان بار است که آدمی را از توجه به خدا و آخرت باز میدارد و استعمارگران با تمام نیرو و توان خود می کوشند در قلمرو نفوذ خود جامعه را به غفلت و بی خبری بکشانند تا دیگر کسی به فکر مسائل حیاتی و واقعیت های زندگی نباشد بدین منظور تلاش میکنند از عواملی که انسان را در هاله ای از غفلت و بی خبری می کشاند استفاده نمایند مانند مشروبات الکلی فحشا قمار آزادی جنسی بی بند و باری رقص موسیقی و .........

شگفت آور این است که برخی موسیقی را غذای روح می پندارند و برای گریز از رنج ها و فراموش کردن ناراحتی های خود به آن پناه میبرند در حالی که موسیقی نه تنها غذای روح نیست بلکه سم کشنده ای است که جان و دل انسان را می میراند.

موسیقی اثری همچون الکل و افیون ر روح و روان انسان دارد یعنی با رخوتی که در اعصاب ایجاد میکند موجب میشود که انسان موقتا از واقعیت های زندگی فاصله بگیرد و اگر این خاصیت دلیل آن است که موسیقی را غذای روح بدانیم الکل و هروئین شایستگی بیشتری دارند که غذای روح نامیده شوند.

موسیقی لذت و تخدیر آنی و زود گذر دارد ولی نابسامانی های بسیاری را درپی دارد و مهم تر از این است که شنونده را از خدا بی خبر میسازد.

تحقیقات جامعه شناسان این نتیجه را به دست آورده است که موسیقی موجب بیماریهای بسیاری مانند : حمله های عصبی ضعف اعصاب بیماری های روانی و قلبی زخم معده و... میشود. تاثیر موسیقی بر روان و اعصاب صفحه 41

علمای علم فیزیولوژی دستگاه عصبی انسان را به دو قسمت تقسیم کرده اند : سلسه اعصاب ارتباطی و سلسه اعصاب نباتی سلسه اعصاب ارتباطی شامل ستون مرکزی عصبی از نخاع گرفته تا نیم کره های مغز و نیز اعصاب محیطی میباشد و سلسله اعصاب نباتی شامل سیستم سمپاتیک و پاراسمپاتیک میباشد.

سیستم اعصاب سمپاتیک فقط از ابتدای ستون فقرات آغاز گردیده و دنباله آن به سایر اعضا پخش میگردد اما سلسله اعصاب پاراسمپاتیک از مغز و دماغ شروع شده و بعد از ستون فقرات گذشته به موازی اعصاب سمپاتیک به تمام بدن تقسیم میگردد.

عمل سمپاتیک عبارت است از : تنگ کردن رگ ها اتساع عضلات صاف جلوگیری از ترشح فشار خون و کار پارسمپاتیک گشاد کردن رگ ها انقباض عضلات صاف ایجاد ترشح و تقلیل فشار خون میباشد.

پاراسمپاتیک پس از اینکه از دماغ و مخ جدا شد همین که با اعصاب سمپاتیک یعنی همان اعصابی که از ستون فقرات شروع میشود مصادف شد از همان جا این دو عصب به موازات یکدیگر در تمام اعضای بدن دوش به دوش و همراه یکدیگر حرکت میکنند و چون اعمال این دو عصب مخالف یکدیگر است تا هنگامی که تحریکاتی از خارج بر آنها وارد نیاید و هر دو به موازات یکدیگر کار کنند تعادل بدن را حفظ نموده و این تعادل در صحت و سلامتی روحی و جسمی انسان دخالت تام دارد ولی هرگاه یکی از این دو اعصاب تعادل و توازن خود را از دست بدهند آنگاه به نسبت عدم تعادل هر یک اختلال روانی و کالبدی ( روحی و جسمی ) برای شخص ایجاد مینماید.

کار مهم و حساس اعصاب سمپاتیک ایجاد امور فعال بدن است از قبیل بیداری جدیت و فعالیت در کارها ( که در اصطلاح طب قدیم صاحب آنرا حرارتی مزاج و خون گرم مینامند ) و کار مهم و حساس اعصاب پاراسمپاتیک درست مخالف سمپاتیک است یعنی عمل آن ایجاد سستی بی حالی خواب غفلت سهو نسیان اندوه حزن بیهوشی نزع و بالاخره مرگ است.

وقتی که از خارج تحریکاتی در روی اعصاب شروع میشود اعصاب سمپاتیک یا پاراسمپاتیک به میزان تحریکات خارجی تعادل خود را از دست داده پایین یا بالا میروند بدیهی است به هر اندازه که فاصله بین این دو سیستم اعصاب ایجاد شود به همان اندازه نگرانی های روانی اغتشاشات فکری و خلاصه عدم تعادل روحی آغاز میشود.

از جمله علل تحریکات خارجی که عدم تعادل بین اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک ایجاد میکند ارتعاشات موسیقی است موسیقی وقتی که با آهنگ های نشاط انگیز یا نواهای حزن آمیز و مخصوصا اگر با ارتعاشات عجیب و غریب موسیقی ( سمفونیک ) همراه گردد به طور مسلم تعادل لازمی را که بایستی بین دو دسته عصب       (پاراسمپاتیک و سمپاتیک ) وجود داشته باشد بر هم زده و در نتیجه اصول حساس زندگی را اعم از هضم جذب دفع ترشحات ضربان قلب و وضع فشار مایعات بدن از جمله خون و غیره را مختل ساخته و رفته رفته شخص را به گرفتاریها و امراض نزدیک میسازد که طب جدید با تمام پیشرفتهای حیرت انگیز خود در اغلب موارد از معاجله آن عاجز می ماند.

و در صفحه 6 کتاب (( تاثیر موسیقی بر اعصاب )) چنین میخوانیم امراض مختلف روانی اغتشاشات فکری عدم تعادل روحی انواع و اقسام دیوانگی ها وفور سکته های قلبی و مغزی که در تمام دنیا روز به روز به فزونی است و فکر پزشکان بزرگ را به خود جلب نموده است 95% آنها نتیجه آثار همین تمدن شوم جدید است که قسمت حساس آن تعمیم موسیقی به وسیله رادیوها و ازیاد مجالس ساز و آواز و کنسرت میباشد . در اثر ایجاد سر و صداهای کنسرت ها موسیقی های گوناگون فیلم ها کاباره ها و دانسینگ ها است که آمار دیوانگان و بیماران روانی در تمام کشورها رو به ازدیاد رفته و هر روز بر شمار تیمارستان های کشورهای بزرگ جهان مخصوصا اروپا و آمریکا افزوه میشود. ( سپس مقداری آمار تیمارستانهای آمریکا را ذکر میکند )

و همچنین در صفحه 10 مینویسد :

ای کاش بشر می فهمید که استعمارگران به منظور تسلط بر اعصاب و نیروی فکر ملت ها چگونه از راه موسیقی و الکل در تخدیر و ضعف اعصاب و ایجاد اغتشاشات فکری و بیماریهای روانی فعالیت میکنند و ای کاش انسان عصر اتم به خود می آمد که برای ساعتی کیف و عیش و نوش چگونه نیروهای فعال خویش را با دست خود در اختیار دشمنان خود گذاشته است.

پروفسور دانشگاه کلمبیا دکتر (( ولف آدلر )) ثابت کرده که بهترین و دلکش ترین نواهای موسیقی شوم ترین آثار را روی سلسله اعصاب انسان میبخشد مخصوصا اگر هوا گرم باشد این تاثیر مخرب خیلی بیشتر میشود و در مناطق حاره چون عربستان و بعضی از نقاط ایران منتهای سو اثر را دارد.

دکتر آدلر رساله مفصلی در بیان زیان های وسیقی منتشر نموده و در آمریکا هزاران تن از مردم پیرو او شده و موسیقی را بر خود حرام نموده و لایحه مفصلی تهیه کرده به مجلس سنای آمریکا تقدیم داشتند که برای نجات جامعه و جلوگیری از ضعف اعصاب که یکی از بدبختی های دنیای متمدن امروزی است لازم است هرگونه کنسرت عمومی غدقن گردد.

کتاب جوان و موسیقی صفحه 77 الی 81

___________________________________________________

موسیقی در اسلام

بسمه تعالی
خدمت جناب استاد آقای جلال ذوالفنون وفقه الله لمرضاقه
با اهداء سلام وادای رسم ادب واحترام
اکنون که بین یک استاد هنروهنرمند استاد ازیک سو ویک طلبه ازسوی دیگر ارتباط (اگرچه درحد مکاتبه) برقرارشده، به فال نیک می گیرم. به هرحال مطالب خود را درضمن چند بند خلاصه می کنم:
۱- اگرسابقاٌ فکرمی کردم که باید درجهت تحول درموسیقی راهی طی شود، درآثارشما چه مکتوب چه مطبوع دیدم وخواندم که بخش زیادی ازراه طی شده است وباید تبریک گفت واضافه می کنم به لحاظ مقدمات راضی کننده هست اما به لحاظ انجام کارقانع کننده نبست.
۲- نظرخواهی ازامثال بنده درسفربرای اجرای برنامه دریکی ازشهرهای کشورنشان می دهد شما معتقد به عقل جمعی هستید، صرف این باورخودش مبارک است چرا که نوع کارشما نیازشدید به عقل جمعی ومشورت زیاد دارد. ولی بگذارید همین جا عرض کنم من فکرمی کنم بهتراین است که نه موفقیتتان را موقوف به موفقیت دریک شهربکنید ونه شکست دریک شهررا شکست همه جانبه ی خود تلقی کنید بلکه عمده این است که حرکت وتحول درهنرموسیقی درقالب مکتب سازی باشد ودرجزوه شما خواندم که شما شروع فرموده اید.
شما بهترازمن می دانید فاصله ی بین هنرموسیقی عام وتعریف نشده دراذهان متدینان وفضای شهرهای مذهبی بسیارزیاد است. گویی یک دسته آن طرف رود نیل است، یک دسته این طرف، شما درارتباط با آن شهرهای مذکوردرنامه درمرحله ی شناسایی ساحل برای پیاده شدن هستید. فکرمی کنم سفربه آنجا را ازدستورکارخارج سازید. موسیقی درایران مذهبی امروزبرای متدینان خلاء درتبیین فلسفی دارد. این خلاء با یک کنسرت درفلان شهرپرنمی شود باید نشست موسیقی را تبیین فلسفی کرد وثابت کرد شاخه ای یا شاخه هایی زیاد ازموسیقی درمتن دین قراردارد وتمام انواع موسیقی، مخرب ومخدرومحرک به سوی شهرت نیست ولذا موسیقی درعصرما دچار خلاء اجنهادی است.
پس اقدام شما درمکتب سازی به عنوان قدم اول بسیارخوب است اما همه ی کارنیست. این را به خدمت شما عرض کنم که صرف بالا بودن حجم وکمیت مخاطبان شما دررسیدن به موسیقی مطلوب کافی نیست ولذا معیارهم نیست. باید کاری کنیم موسیقی طوری ظهورکند که بین آن وباوردینی وفرهنگی مردم انس برقرارشود واین تنافرودوگانگی موجود بین ارزشهای فرهنگی ودینی ازیک سو وموسیقی ازسوی دیگرتبدیل به تفاهم وتقارب شود ومطمئناٌ زمینه ی این کاروجود دارد. یک مصداقش اینکه، بالاترین مقام نظام اسلامی هم، درهنگام پخش سرود جمهوری اسلامی ایران که یک موسیقی است سرپا می ایستد. درهنگام ورود سران نظام های جهان به حرم امام خمینی (ره) سرود غم انگیزوفات ایشان پخش مس شود که یک موسیقی ازآقای گلریزاست (ظاهراً) .
درهرحال ازنامه وجزوه ی حضرتعالی پیداست که شما به کیفیت حرکت موسیقی درعرصه ی اجتماعی می اندیشید که درست هم هست.
اینک درپایان این نامه فرصت را مغتنم شمرده به بخش دیگری ازنکات مذکوردرمجله ی مقام موسیقائی اشاره کنم:
۲۳- اخیراٌ دریکی ازروزنامه ها آمده بود، نوزادی پس ازتولد بی قرارمی شود وبا ناآرامی خود فکرهمه ی اعضای خانواده را خراب می کند، سرانجام با پزشک روانشناس مشورت می کنند، اوازمادرنوزاد می پرسد دردوره ی حمل این نوزاد، مشغول چه کاری بوده ای ، اومی گوید : شغل من میکس فیلم های عروسی است. پزشک دستورمی دهد که باید همان نوارهای مورد استماع دردوره ی بارداری را کنارگهواره کودک قرارداده وبرای نوزادتان پخش کنید واین کاررا انجام می دهند وکودک می خوابد!!
۲۴- حیوانات دارای تقسیمات متعددی هستند مانند پستانداران وغیرپستانداران ، خزندگان وغیرخزندگان،پرندگان وغیرپرندگان ، مهره داران وبی مهرگان، سخت پوستان ونرم تنان، دوزیستان وغیردوزیستان بری وبحری ودهها تقسیم دیگرویکی ازتقسیماتی که تاکنون علم کشف نکرده ولی وحی کشف کرده این است که پستانداران یا پستانشان درانتهای بدن ومابین دوران قراردارد مانند گاو وگوسفند و… یا درروی سینه وقلب شان قراردارد مانند انسان ومیمون و…. نوزادان گروه اول درهنگام شیرخوردن ازآهنگ ضربان قلب مادرمحروم اند لذا بی تفاوت وبی احساس وکم شعورند وبه همین دلیل شایسته ی قربانی شدن هستند (والبته یک ویژگی دیگرهم دارند که فاقد دندان جلو درفک بالا هستند) ولی حیواناتی که پستانشان روی سینه وقلب قراردارد وکودکانشان هنگام شیرخوردن ازآهنگ موزون ضربان قلب مادربرخوردارند مانند انسان (به اعتبار(الانسان حیوانٌ ناطقٌ) ومیمون دارای قدرت دراکه بیشتری هستند ودراین سلسله ازموجودات صدای ضربان قلب مادرکه یک نوع موسیقی طبیعی است، روح افزا، روان سازوآرامش بخش وشعورزا است وحیواناتی که چنین هستند آرنجشان به بیرون خم می شود وروی سینه فضایی می سازد بنام (حجر) یعنی آغوش وزانوها بطرف جلوخم می گردند دقیقاٌ برعکس آرنج ها وزانوان گاو وگوسفند. نتیجه اینکه هرموجودی که دراوپستان روی قلب قرارداشته باشد وازهمان فضا توسط انحنای دستها وآرنجها آغوش محقق شود ونوزاد هنگام خوردن شیرلاله گوشش روی قلب باشد، آهنگ قلب، شعورمی سازد. یعنی درانسان، عقل ودرمیمون قدرت درک اشارات وتقلید ازعمل غیر!
وموسیقی طبیعی عملاٌ منبع شعورودرک خواهد بود واین یکی ازمنشاٌهایی است : برای بیان نفش موسیقی طبیعی وبهمین سبب است که حیواناتی که مثل انسان زانویی به جلو وآرنجی به عقب دارند درشرع مقدس حکم خاص دارند وحضرت امام فتوا داده اند که فیل وخرس ومیمون با ذبح شرعی هم پوستشان قابل استفاده نیست. (مسئله ۲۵۸۹) والبحرهان ج ۱ ص ۴۳۲ خ


۲۵- تاکنون برای عدد۷، ۲۸۴ رمزکشف شده است و۷ نت موسیقی ماٌخذ فطری وطبیعی دارد مثل و۷ دریا و۷قنان و۷ شیخ و۷ عضو سجده و۷ روزهفته و۷ سوره طوال و۷ سوره (اذا) و۷ سوره حامیم و۷ اقلیم و۷ خوان رستم و۷ خوان اسفندیارو…
۲۶- می دانیم که حروف، مادردرصداها ونغمه هاست وقرآن کریم درباره ی صداهای ناشی ازحروف، سری دارد که الی الابد معجزه ی جهانی است. می دانیم که حروف نزد عرب ۲۸ تاست ودقیقاٌ سوره هایی که دراول… آن حروف مقطعه آمده ۲۸ سوره است اگریس اسم تلقی شود ولی دقیقاٌ ازمجموع ۲۸ حرف، ۱۴ حرف یعنی نصف آن بصورت حروف مقطعه آمده است وازهمه ی انواع حروف مانند همس وجهروشدت ورخوت وانفتاح و… اطباق، خداوند نصف آنرا برای حروف مقطعه انتخاب فرموده است. مهموسه ها ده تایند: ح،ه،خ، ک،ش،ث،ف،ت،ص،س. غیرازاین ها بقیه ی حروف مجهوره اند وما می دانیم که دقیقاٌ نیمی ازحروف مهموسه ونیمی ازحروف مجهوره (بی کم وکاست) درمیان حروف مقطعه ی ابتدای سوره ها ذکرشده اند.
همچنین درتقسیم دیگری حروف را بردودسته ی حلقی وغیرحلقی تقسیم می کنند. حروف حلقی شش تایند: ع، ح، ا، ه، خ،غ (وبقیه ی حروف غیرحلقی اند) . نیمی ازحروف حلقی ونیمی ازحروف غیرحلقی درمیان حروف مقطعه ی ابتدای سوره ها آمده اند. همچنین حروف یا غیرشدیده (:رخوه) اند یا شدیده. شدیده ها آن حروفی اند که مانع جریان صدا درخود می شوند وعبارتند از: ا، ق، ک، ج، ظ، ذ، طوی. می دانیم که نیمی ازاین حروف نیزدرمیان حروف مقطعه ی ابتدای سوره ها آمده اند. یک تقسیم دیگرحروف مطبقه ومنفتحه اند. حروف مطبقه به چهارحرف ط، ظ، ص، ض می گویند وغیراینها را منفتحه می خوانند. می دانیم که نیمی ازاین حروف نیزدرشمارحروف مقطعه ی ابتدای سوره ها ذکرشده اند.
وقتی می بینیم دانشمندان مسلمان بنا به اغراض ادبی خود درتدوین زبان عربی، چنین تقسیمات مختلفی درحروف الفبا را پس ازگذشت زمانی طولانی ازروزگارپیامبراکرم (ص) ایجاد کرده وبنیادهای زبان عربی را براین تقسیمات استواردانسته اند وازسوی دیگر، خداوند دراوایل سوره های قرآن به اموری اشاره کرده است که تا آن زمان درهیچ کتابی ذکری ازآنها به میان نیامده است،درمی یابیم که ذکراین اموردرابتدای سوره ها (درجایی که مسلمانان سالها بعد این تقسیمات واصطلاحات را وضع کرده اند) تنها می تواند ازجانب خداوند عزوجل بوده باشد، چه اینها جاری مجرای علم غیب اند.
به هرحال بنده متوجه هستم صدای حروفی با صدای مطرح درعلم موسیقی تفاوت دارد ولی این تفسیم بسیاردقیق ریاضی آسمانی دلالت دارد درقرآن کریم روی تقسیم صداها دقت ریاضی فوق العاده ای شده است که ازدسترس استاد بزرگ موسیقی مانند فارابی خارج بوده است.
درقرآن کریم هیچ سوره ای نیست که خواندن آن واجب باشد جزسوره ی حمد که هرروزواجب است ده بارخوانده شود وتنها سوره ای است که صدای (ف) ندارد وتا روزقیامت تکرارقرائت آن موجب اعتیاد روح انسانی به آن خواهد بود واین سوره دارای هفت آبه است واسم دیگرآن سبع المثانی است یعنی هفت دوتاهاه. به همین سبب حقیرکشف کرده است اگر۲ نفرقاری قرآن یکی ازاول قرآن ودیگری ازآخرقرآن شروه به قرائت کنند وبه یکدیگربرسند درهرسوره ای به یکدیگربرسند مجموع سوره های قرائت شده ی ۲ نفراگرساده شود، عدد پایه هفت خواهد بود ودراین علم صفرها خوانده نمی شود . مثلاٌ اگراین ۲ نفردرسوره ی یئس به یکدیگربرسند می دانیم یس ازیکطرف سی وششمین سوره وازطرف دیگرهفتادونهمین سوره است.
۷= ۵+ ۲ ۲۵= ۹+۷+۶+۳
پس اگرموسیقی روی ۷ نت قراردارد پس این ۷ نت ماٌخذ ومنشاٌ حساب شده ای دارد.
۲۷- موسیقی درآل ابراهیم (ع) [اعم ازبنی اسرائیل وبنی اسماعیل] دردونفرعروج وظهورپیدا کرد ازبنی اسرائیل درحضرت داود وازبنی اسماعیل درحضرت مضرابن نزارابن معدابن عدنان جد هفدهم رسول خدا(ص) ، مضرشخصیتی بود که توانسته دین ابراهیم را درجزیرالعرب گسترش دهد وعضمت ابراهیم خلیل الرحمن را پاسدارد این شخص عظیم الشان بسیارزیبا وباوقاربوده روزی متوجه شد برزمین حجازدریک نقطه خشک قراردارد یمن درشرق ودلتای مصروشام درشرق وعراق درشمال درسرزمین بسیارغنی وحاصل خیزقراردارند اگرحجازبخواهد ازعظمت کعبه وآل ابراهیم دفاع کند نیازبه تحرک اقتصادی دارد چاره را دراین دید که کاری کند مکه برتجارت وواسطه گری تکیه کند ودید این کارشدنی نیست . دیگربرسرعت تجارت بیفزاید وچون بدنه قافله را قاطروشترتشکیل می داد وسرعت آن دومحدود وتعریف شده بود بفکرجدید افتاد وآن این بود ازموسیقی جهت سرعت بخشیدن به تجارت واقتصاد استفاده کند وشخص حضرت مضراقدام به بررسی عکس العمل وسایل نقلیه (قاطر،شتر، اسب) درقبال صداها ونغمه های مختلف کرد سپس متوجه شد حیوانات بصورت جدی درقبال موسیقی عکس العمل بسیارجدی دارند پس کوشش کرد نوع موسیقی مهیج برای قافله تجاری را کشف کند پس اززحمات طاقت فرسا توانست آهنگ بی بدیل تجارت را کشف کرد. ودرخدمت تجارت واقتصاد جزیرت العرب قراردهد واین موسیقی که بعداً، به او واژه (حدی) وسپس (حدا) گفته شد درطول تاریخ خود بعنوان موتورمحرکه اقتصاد وتجارت جزیرالعرب گردید پس ازبعثت رسول گرامی اسلام این موسیقی نه تنها تاٌیید شد شخص رسول خدا (ص) فرمود خداوند به من اجازه نداده به کلام مضحک (سخن خنده آور) مجوزصادرکنم چرا که کلام مضحک [ باصطلاح امروزی جوک گفتن] شخصیت انسان را ازبین می برد ولی درسفراجازه می دهد ظنزراستین گفته شود که حامل دروغ وتمسخروتحقیرنشود [تاهنگام حدا، قافله شتابان ومسافران خندان باشند تا هماهنگی صورت گیرد بین وجد قافله ووجد مسافر] حاصل اینکه موسیقی دردین حضرت ابراهیم توانست درخدمت تجارت واقتصاد جامعه قرارگیرد.
۲۸- مناسب ترین نغمه برای انتقال انسان ازرحم مادربه عالم اختیارلا اله الا الله است وبازمناسب ترین نغمه برای انتقال انسان ازجهان فانی به عالم آخرت لا اله الاالله است وبه همین سبب تمام ملت ها بدون اینکه خود متوجه شوند هم به نوزاد لای لای می گویند وهم به فرد محتضر(درحال مرگ) [وشعارتشییع نیزهست] ولای لای مخفف لااله الاالله است که هم بگوش نوزاد گفته می شود هم بگوش محتضر
۲۹- ضربان قلب ، ضربات طبل، لطمات ۴ نعل اسب وآهنگ شیرخدائی صبحگاهی مساوی است با آهنگ عملیات استشهادی

سایت حوزه هنری استان اردبیل
___________________________________________


نقد مقالهی «واژهای به نام موسیقی مبتذل نداریم»
همبستگی، ش 384، علیرضا عصّار

در این نوشته که حاصل گفتوگو با علیرضا عصّار است، وی با اشاره به مهمترین ویژگیهای موسیقی پاپ، به دفاع از این موسیقی پرداخته است. او در این گفتوگو، وجود موسیقی مبتذل را انکار میکند و میگوید: «در موسیقی، واژهای به نام موسیقی مبتذل نداریم و هر سبک موسیقی برای مخاطب خویش دارای زیباییها و جذابیتهای خاصّی است». مقالهی زیر پاسخی است به این گفتوگو.
l موسیقی مبتذل داریم!!!

در تعریف موسیقی گفته شده: «هنری است که از تنظیم و ترکیب صداها به وجود میآید و زیبایی آن برحسب اثری است که در ذهن و احساسات شنونده میگذارد و میگویند: موسیقی در درون انسانها ریشه دارد».([1])«فرهنگ و تمدّن بشری بدون موسیقی ناقص است»([2]) و «هر سبک از موسیقی برای مخاطب خویش دارای زیباییها و جذابیتهای خاصی است.»([3]) پس «موسیقی مبتذل نداریم».

لذّت و احساس خوشی برخاسته از شنیدن موسیقی با تاریخ بشری دوشادوش بوده و در همهی جامعهها وجود داشته است. بشر همواره به دلیل طبیعت لذت خواهانهاش، به گونهی ویژهای از موسیقی، گرایش داشته و برای لذت بردن از زیبایی آن، به شنیدن سبک ویژهای پرداخته یا برای دست یابی به آن، چنان سبکی را پدید آورده است.

پرسش اصلی این است: آیا این لذت چیزی از واقعیت مطلوب آدمی میکاهد یا بر آن میافزاید؟ آیا سبب رشد و تعالی روح انسان است یا مایهی تخدیر روانی اوست؟

برای آنکه روشن شود دیدگاه اسلام و فتاوای فقهی ما در «مبتذل خواندن برخی موسیقیها» از لسان وحی سرچشمه گرفته است و در مسیر فطرت سالم انسان قرار دارد، باید از پی آمدهای موسیقی در جسم و جان آدمی، تحلیل دقیق و علمی داشته باشیم. باید با بررسی روانشناسان و دیگر کارشناسان، به کلام الهی و امامان معصوم(علیهم السلام)نیز بنگریم تا به این باور برسیم که غرق شدن در دنیای موسیقی با توجیه اینکه «هر سبکی از موسیقی برای مخاطب خویش دارای جذابیتهایی خاص است»، چه آثار زیانباری برروح و روان افراد جامعه بر جای میگذارد. علم و دین بر این حقیقت، اتفاق نظر دارند و به سادگی و با ادعاهای شاعرانه نمیتوان از کنار آن گذشت و محدودیتهایی دینی را نادیده گرفت. اینک این بحث را به طور فشرده در چند بخش پی میگیریم.
1ـ موسیقی و روح و روان

اگر تحریک مثبتی را در موسیقی در نظر بگیریم که ما را از وجود حقیقیمان با یک نوسان بالاتر میبرد، هنگامی که موسیقی، پایان پذیرد، سرازیری حقیقی را در خود احساس خواهیم کرد. در حقیقت، موسیقی سایهای از ما برای خود ما ساخته و آن را بالا برده است و پس از پایان موسیقی، آن شبح مصنوعی از بین میرود و واقعیتها با همان خشکی و خشونت نمودار میشود.

هنر موسیقی در این است که ما را خواسته یا ناخواسته به سفر در دنیای ذهنی و خیالی فرامیخواند و به فضایی می برد که برای آن آفریده نشده است. سرانجام نیز ما را سرگردان و لبریز از احساساتی که به طور مصنوعی، تحریک شده است، رها میکند. ما میمانیم و انبوهی از احساسات تخلیه نشده. نه میتوان از آن دنیای خیالی، دل کند و به زندگی واقعی روی آورد و نه واقعیت پیرامون خود را فراموش کرد. با تکرار این حالتها و اعتیاد به موسیقی، جز تخدیر روح و روان، چیزی به دست نمیآید. این حالت مَثَل کسی است که برای فرار از واقعیت و به جای سازگاری با آن، در دنیای خودخواهی و اوهام فرو میرود و به موادّ مخدّر پناه میبرد. پس غرق شدن در دنیای موسیقی پسندیده نیست و باید به حدّ نیاز و مجاز آن بسنده کرد.

اگر موسیقی آن چنان که عاشقان دلباختهاش میگویند روح انسانی را تصفیه میکند، چرا با گسترش آن در شرق و غرب، به گفتهی کارشناسان، انواع بیماریهای روانی و فساد اخلاقی گسترش یافته است؟!

کسی که موسیقی را چاشنی روح میشمارد، این مطلب را در نظر نمیگیرد که ارواح آدمی که در شعلههای انحراف از واقعیتها میسوزد، از تحریک خیال و رؤیاهای ناممکن چه نتیجهای به دست خواهد آورد؟ آیا این تحریکها، ادامهی تخدیر در برابر واقعیتها نیست؟([4])
2ـ موسیقی و دانش پزشکی

امروزه با پیشرفت روزافزون دانش و تجربهی انسان، دانش پزشکی نیز به پیآمدهای زیان بار موسیقی برای اعصاب و روان اشاره میکند. به گفتهی دانش پزشکی، موسیقی با نواهای حزن انگیز و نشاطانگیز، نظم حیاتی بدن و تعادل دو قسمت از اعصاب نباتی (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) را که عامل تنظیم جذب و دفع و هضم و ضربان قلب و فشار خون است، برهم میزند. به نظر روانشناسان، گوش دادن به موسیقی به ضعف اعصاب میانجامد که خود، سرچشمهی بسیاری از بیماریهای جسمی و روانی دیگر است.

دکتر «ولف آدلر»، پروفسور دانشگاه کلمبیا میگوید:

بهترین و دلکشترین نواهای موسیقی، شومترین آثار را روی سلسله اعصاب انسان باقی میگذارد.

در پی سخنان او، هزاران نفر در آمریکا خواستار پیشگیری از برپایی کنسرتهای عمومی شدند.

همچنین دکتر «اویزن اسوت مارون» دربارهی تأثیر موسیقی بر ضربان قلب و سکته قلبی میگوید:

هیجان، بزرگترین عامل سکتههای قلبی است و بیشتر هنرمندان به علّت سکته قلبی درگذشتهاند.

افزون بر آن، موسیقی عامل اختلالات دماغی مانند اغتشاش مغزی، هیجان روحی، جنون، ضعف حسّ شنوایی و بینایی، سلب اراده، شکست شخصیت، کوتاهی عمر، جنایت، خودکشی و تهییج شهوت است.([5])
3 ـ موسیقی و آموزههای دینی

با توجه به مطالب یاد شده پی میبریم که اسلام برای ممنوعیت غنا، دلایل مستحکمی دارد. اسلام میخواهد انسان در این دنیا، آمادگی واقعی خود را در برابر هیجانهای کاذب از دست ندهد. اسلام، احساس لذت را محکوم نمیکند، بلکه میگوید: «انسان نباید اسیر احساسات شود، به گونهای که اندیشه در واقعیات او ضعیف و در تعقّل او اختلال ایجاد شود».([6])

به همین دلیل در معارف اسلامی آمده است: «اولین کسی که مرتکب غنا شد، شیطان بود.»([7]) در احادیث نیز دربارهی زیانهای دنیایی و اخروی موسیقی، مسایل بسیار آمده است مانند: «ظهور نفاق»، «قساوت قلب»، «گسترش بیحیایی و فساد اخلاقی»، «محرومیت از رحمت الهی» و «گسترش فقر و تهیدستی».([8])

افزون بر آن، موسیقی غنایی در شمار گناهان کبیره قلمداد شده و در حدیثی چنین آمده است:

از نشانههای آخرالزمان این است که آلات لهو نواخته میشود و یک نفر نیست که نهی از منکر کند.([9])
4ـ موسیقی در سخنان امام راحل و مقام معظم رهبری

امام خمینی(رحمهم الله) دربارهی زیانهای موسیقی میفرماید:

از جمله چیزهایی که مغز جوانها را تخدیر میکند، موسیقی است ... انسان را از جدّیت بیرون میبرد. یک جوان که عادت کرده روزی چند ساعت را با موسیقی سروکار داشته باشد، یک جوانی که اکثر اوقاتش را صرف بکند و پای موسیقی بنشیند ... از مسایل زندگی و از مسایل جدّی به کلی غافل میشود... نباید دستگاه تلویزیون جوری باشد که 10 ساعت موسیقی بخواند... این عذر نیست که اگر موسیقی نباشد در رادیو، آنها میروند از جای دیگری موسیقی میگیرند. حال اگر از جای دیگر میگیرند، ما باید به آنها موسیقی بدهیم.([10])

البته به فتوای حضرت امام(رحمهم الله) و برخی مراجع تقلید، موسیقی مجاز و غیرغنایی نیز داریم که در تبیین مرز موسیقی مجاز از غیر مجاز، بیان مقام معظم رهبری را در دیدار جوانان با ایشان میآوریم:

موسیقی اگر انسان را به بیکارگی، ابتذال، بی حالی و واخوردگی از واقعیتهای زندگی و امثال اینها بکشاند، این موسیقی، موسیقی حلال نیست، موسیقی حرام است. موسیقی اگر چنان چه انسان را از معنویت، از خدا و ذکر غافل کند، این موسیقی حرام است. موسیقی اگر انسان را به گناه و شهوترانی تشویق کند، این موسیقی حرام است (در غیر این صورت حلال است...).
l نتیجه:

درمییابیم حرمت موسیقی غنایی و زیان غرق شدن در آن، بر پایهی دلایل محکمی از آیات و روایات است که حتی دانش پزشکی نوین نیز به گوشههایی از آن رسیده است. برخلاف گفتههای آغازین این هنرمند باید گفت نه تنها در موسیقی، واژهای به نام «مبتذل» داریم، بلکه علم و دین بر لزوم اعراض از آن حکم کردهاند و بر ارباب هنر هیچ زیبنده نیست که چنین الفاظ و مطالب بیاساسی را به زبان آورند.

به امید آن روز که همهی انسانها، راه حقیقی رسیدن به آرامش و شادی را که در پرتو تکامل روحی و دوری از مفاسد اخلاقی است، بیابند و با دست یازیدن به آموزههای تربیتی اسلام، به رستگاری حقیقی برسند.
پی نوشتها

[1]. نشریهی زنان، ش 80، ص 32.

[2]. همان.

[3]. روزنامهی همبستگی، ش 384، 29/11/1381، ص 12.

[4]. تعلیم و تربیت در اسلام، تهران، انتشارات الزهرا، 1366، چ 10، صص 44و45; مبانی فقهی ـ روانی موسیقی، علامه جعفری; انسان، غذا، موسیقی، احمدشرفخانی، قم، انتشارات مشهور، 1380، چ 1، صص 60 ـ 65.

[5]. همان، 81و85; موسیقی از دیدگاه اسلام، محمداسماعیل نوری، انتشارات آزادی، بی تا، ص 140; تأثیر موسیقی بر روان و اعصاب، ص 38.

[6]. تعلیم و تربیت در اسلام، مرتضی مطهری، ص 44.

[7]. وسائل الشیعه، حر عاملی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ج 12، ص 231.

[8]. همان، صص 231، 232 و 235; میزان الحکمة، محمد محمدی ری شهری، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1362، چ 1، ج 7، صص305 ـ 307.

[9]. موسیقی از دیدگاه اسلام، ص 76; حرّعاملی در وسائل الشیعه، ج 11، ص 277، فرازهایی از این حدیث را از کتاب تفسیر قمی نقل میکند.

[10]. صحیفهی نور، ج8، صص 197 ـ 201; ج9، ص 155 و ج12، ص 104.
1
©تمامي حقوق محفوظ و متعلق به مرکز تحقيقات کامپيوتري علوم اسلامي است

_______________________________________________________


موسیقی‌درمانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری, جستجو

ادراک موسیقی و موسیقی درمانی از دید ابن سینا: «موسیقی درمانی و شنیدن موسیقی به عنوان عامل التیام بخش و شافی جان‌ها قدمتی به درازای تاریخ دارد و از هزارهٔ پیشین در نگرش‌های شرقی و هم غربی مورد توجه بوده‌است.» افلاطون درباره تاثیر موسیقی گفته‌است :«موسیقی برای ادامه زندگی بشر ضروری است شما ثقیل‌ترین روح را در اختیار من بگذارید من قادرم که به نیروی موسیقی سنگینی و کدورت عارضی را از دوران و از دوده مردی هوشمند و سلحشور به شما تحویل دهم.»

[ویرایش] نوروفیزیولوژی ادراک موسیقی

دونالد الدینگ هب برنده جایزه نوبل پزشکی از جمله نورولوژیست‌هایی است که ضمن نگرش روان شناسانه و روان کارانه در زمینه نوروفیزیولوژی موسیقی، پژوهش‌های مرجع را انجام داده‌است. وی معتقد است هوش، ادراک، و حتی هیجان‌ها از تجربه آموخته می‌شوند و با فرد به دنیا نمی‌آیند. هب بنیان گذار نظریه‌ای است که بیان می‌دارد : «نوزادان با یک سیستم شبکه‌ای از نورون‌هایی زاده می‌شوند که ارتباط درونی آن تصادفی است تجربه حسی سبب می‌شود که این شبکه عصبی سازمان یابد و وسایل تعامل مؤثر با محیط را فراهم آورد.» در ادامه این تئوری دو مفهوم کلیدی را بیشتر توضیح خواهیم داد و آنگاه به ادامه قانون هب خواهیم پرداخت. ۱-مجتمع سلولی (شبکه نورونی): بنا به نظریه هب هر شی و محیط که آن را تجربه می‌کنیم مجموعه‌ای از نورون‌ها را راه‌اندازی می‌کند که مجتمع سلولی (Ceifassembly) نام دارد به عنوان مثال وقتی که ما به یک مداد نگاه می‌کنیم توجه مان را از نوک مداد به مداد پاک کن و بدنه چوبی مداد تغییر می‌دهیم با تغییر توجه، نورون‌هایی که در آن زمان تحریک شوند با یک شی (مداد) مطابقت دارند.در بادی امر تمام این مجموعه عصبی مستقلاً عمل می‌کنند. به عنوان مثال وقتی شخصی به نوک مداد نگاه می‌کند دسته معینی از نرون‌ها تحریک می‌شوند اما آن‌ها در ابتدا بر نرون‌هایی که در هنگام نگاه کردن شخص به ته مداد یا بدنه چوبی آن تحریک می‌شوند تاثیر نمی‌گذارند با این حال تعداد به مجاورت زمانی بین تحریک نرون‌هایی که با نوک مداد مطابقت دارند قسمت‌های مختلف راه‌های عصبی با هم ترکیب می‌شوند. هب ابزاری دارد که مجتمع‌های سلولی نظام‌های عصبی پویا هستند نه ثابت و ایستا وی مکانیسم‌هایی را نام می‌برد که از طریق آن‌ها نورون‌ها می‌توانند به مجتمع‌های سلولی بپیوندد یا آن‌ها را ترک گویند و به مجتمع هل فرصت دهند تا از راه یادگیری یا تحول پالایش یابند وقتی که یک مجتمع سلولی اساس نورولوژی اندیشه یا فکر است و بدین ترتیب اثبات می‌کند چرا حضور یک شی آشنا یا شنیدن یک ملودی آشنا با یک شخص مورد علاقه ما احتیاجی به تلاش برای فکر کردن دوباره آن ندارد.

۲-زنجیره‌های مرحله‌ای (Phase Sequences)

درست همان طور که جنبه‌های مختلف یک شی از لحاظ عصب شناختی با هم ارتباط می‌یابند و شبکه‌های نورونی را به وجود می‌آورند یک زنجیر مرحله‌ای بنابر تعریف دکتر هب یک رشته فعالیت درهم ادغام شده موقت مجتمع سلولی است که در جویبار اندیشه یک جریان به حساب می‌آید. پس از این که یک زنجیره مرحله‌ای ایجاد شد مانند یک مجتمع سلولی می‌تواند با تحریکات بیرونی، درونی و ترکیبی از این دو تحریک شود وقتی که یک زنجیر مرحله‌ای راه اندازی می‌شود یا یک جریان تفکر را تجربه می‌کنیم یعنی یک رشته اندیشه را که به طریقی منطقی مرتب شده‌اند این نکته می‌تواند توضیح دهد که چگونه بوی عطر یا چند نغمه از یک آهنگ و ملودی خاطرات مربوط به یک دوست را به یاد ما می‌آورد. هب معتقد است: مجتمع‌ها سلولی که هم زمان فعال می‌شوند با هم ترکیب می‌شوند و رویدادهای مشترک در محیط فرد مجتمع‌ها را می‌سازند و بعد وقتی که این رویدادها با هم اتفاق می‌افتد مجتمع‌ها به هم پیوند می‌یابند (زیرا با هم فعال می‌شوند) برای نمونه وقتی آقای X می‌آید و از قضا ساعات خوشی را با هم می‌گذرانند که این فرآیند لذت بخش شبکه‌های نورونی دیگری را فعال می‌کند. بنابراین مجتمع نورونی «شنیدن ملودی خاص» با مجتمع «آمدن دوست آقای X با شنیدن آن ملودی خاص همه مجتمع‌های سلولی‌اش فعال شده و آقای X حس ادراک آمدن دوستش و لحظات شادمانی را که با هم سپری کرده‌اند را تجربه می‌کند با این مکانیسم موسیقی درمان گر قادر است با استفاده از واکنش‌های مذکور یکی از شیوه‌های موسیقی درمانی را -که البته کاربرد آن در کودکان رایج‌تر است- طرح ریزی و اجرا کند.

[ویرایش] پیشینه موسیقی درمانی در تاریخ ایران

نخستین سیستم نظام یافته آکادمیک موسیقی درمانی در ایران باستان بنا گردید. بر اساس کتیبه‌هایی که در سال ۱۳۴۹ یافت گردیده‌است در دانشگاه جندی شاپور اهواز دانش موسیقی و درمان با موسیقی از دپارتمان‌هایی بوده‌است که هر دانشجوی پزشکی آن زمان (۱۵۰۰ الی ۱۳۹۰ سال پیش) باید آن را می‌گذراند نکته جالبی که وجود دارد اینست که پرستارهایی برای بیمارستان‌های آن زمان پرورش می‌یافتند می‌بایست در نواختن چند ساز اصلی تبحر داشته باشند و بر این اساس موسیقی تجویز شده از پزشک را ارائه می‌کرده‌اند. این موسیقی ارائه شده در هنگام زایمان زنان دربار ساسانی از لوازم کار یک پزشک بود از لحاظ پیشینه، موسیقی آرام بخش در ایران باستان با ظهور دین زرتشت آغاز شد. کتاب اوستا و اشعار آهنگین گات‌ها الهام بخش موسیقی دانان برای تصنیف آوازها و ملودی‌ها و همچنین تشکیل مراسم و آیین‌های موسیقایی بوده‌است. در واقع موسیقی در تاریخ ایران باستان در خدمت تلقینات دینی و اشارات مذهبی بوده‌است که اکنون در تمرینات تن آرایی انواعی از آن را شاهد هستیم.

بعد از حضور اسلام در ایران عمده فعالیت‌های موسیقی نوشتاری و نظری شد و بیشتر مطالب نظری رنگ و بویی از برداشت یونانیان داشت که با اعمال تغییراتی منتقل شده بودند. یونانی‌ها موسیقی را در میان موضوع‌های فلسفی مطرح می‌کردند و بیشتر فیلسوفان در کنار علوم دیگر در مورد موسیقی اظهار نظر می‌کردند. به طور اجمال آثار نوشتاری گذشتگان در مورد تاثیر موسیقی بر روح و نفس بیشتر بر محور طبایع و مزاج زمان و افلاک و سماع است که بزرگان حکمت، فلسفه، و پزشکی ضرورتاً نکاتی در این باب آورده‌اند. از مهم‌ترین آثاری که در این زمینه وجود دارد قابوس نامه اثر کیکاووس بن قابوس بن وشمگیر است که به طور مفصل به اثر نواختن موسیقی در طبایع مختلف اشاره دارد. او بزرگ‌ترین هنر نوازندگی را از آن می‌داند که متناسب با طبع و حال شنونده بنوازند.«رامشگر (نوازنده) را بزرگترین هنر آنهاست که بر طبع مستمع رود».وی از نخستین مسلمانانی است که در اثر خود باب مهمی را به موسیقی درمانی اختصاص داده‌است وی پس از این که شیوه‌های عملکرد و برخورد اجتماعی یک موسیقی درمان گر را ذکر می‌کند براساس ۱-طبایع چهارگانه ۲- سن ۳- جنس شنونده موسیقی، نوعی موسیقی مربوط به آن طبقه‌بندی را توصیه می‌کند که متاسفانه بسیاری از گوشه‌هایی که عنصرالمعالی نام برده‌است در گذر زمان فراموش شده و تنها نامی از آن باقی نمانده‌است. اشاره عنصرالمعالی به صفات دموی، صفراوی و … توجه به وضعیت روانی و عاطفی شنونده‌است در مبانی روش موسیقی و آواز دوره‌های مختلف زندگی را از هم تفکیک می‌کند. برای کودکان نغمه‌ها و آواز و نوازندگانی ساده و آسان و سبک را ذکر می‌کند. از دید او چون کودکان درک لطیف تری دارند برای آن‌ها ترانه ساخته می‌شود و نغمه‌هایی با وزن سبک تا راحت بفهمند و از آن لذت ببرند و برای اهل موسیقی و پیرامون موسیقی جدی را توصیه می‌کند. پس از این وصفی در انواع نواها با توجه به شغل افراد دارد من جمله «در سرا کار حریفان را همی نگرد اگر قوی مردمان خاصی مبین سزای عقل که حرف مطربی دانند (یعنی مردم خردمند) پس راه‌های نیک و نواهای نیک همی زن اما سرود بیشتر اندر پیری گوی اندر مذمت دنیا اگر قوی سپاهی و عیار پیشگان را بینی و دو بیتی‌های ماوراء النهری گوی در حزب کردن و ستودن عیاری …» اما در زمینه موسیقی درمان و فواید جسمی آن ابن سینا در دانشنامه علایی بابا بزرگی به نام بابا موسیقی دارد که سخنان بدیع از این نابغه پزشکی ذکر گردیده‌است همچنین در این زمینه در کتاب شفا بخش مهمی را بدین گفتار اختصاص داده‌است: علم موسیقی جز وی است از بدن انسان که می‌گردد از دل و سینه تا ناف گاه بالا می‌رود و گاه پایین دل آید و از اول هر ماه تا سلخ، هر روزی در عضوی باشد از اعضاء رئیسه و همواره سیار با ستاره ارقنوع. و این ستاره ارقنوع سیاره‌ای است رد وجودی آدمی به منزله آب و خون که هر روز در عضوی باشد پس در هر عضوی که باشد نبض را از او خبری است و نباض و حکیم را واجب است که علم ادوار را نیکو فراگیر تا بود که در تشخیص نبض کمتر خطا کند … روز اول ماه عیش کمتر کند که نبضش در سر قحف باشد دوم ماه در دماغ سوم ماه در کام چهارم ماه در حنجره پنجم ماه در کیلوس، شش ماه در کیموس، هفتم ماه در سینه هشتم سر نهم در امعاء، دهم در احسا، یازدهم در ناف، دوازدهم بر دست‌ها، سیزدهم بر دست چپ، چهاردهم باز در دماغ رود. و قرار بگیرد تا پانزدهم در کام باشد و شانزدهم ماه باز معاودت به قلب کند این مرتبه در هیچ مکان نیز تقلیل نکند تا به عروق صافن … و باز رد اول ماه به قدرت حضرت الله رجعت در دماغ و سر کند جراح را واجب است که در روزی که ارقنوع و کوکب موسیقی در دماغ و حدقه چشم باشد دست علاج از امراض عین و دندان و تنقیه دماغ و جگر کوتاه دارد که محل خطر است و دیگر چندین مرض را حکمای فلسفه از علم موسیقی و مقالات و پرده و نغمات غریبه موزون معالجه می‌کرده‌اند مثل دق و سل و قولنج و تب صفراوی. «…چنانچه هر نغمه که باشد به نسبت کواکب سبعه تعلق به امراض مذکور دارد در روزگار قدیم حکما علاج بیمار به آلات طرب می‌کرده‌اند مناسب اوقات لیلی و نهاری در خانه خلوت مزین و روشن در نظر مریض ساز را به نوازش در می‌آورده‌اند تا این که به مرور آن مرض به اسهل وجوه بی مداوا او اشربه و از آن شخص زایل می‌شده‌است و در نسبت کواکب سبعه مذکور خواهد شد که هر ستاره به کدام مقام نسبت دارد و چون مغنی آواز بر کشد صدا از عروق قلبی و شرایین و مسا مات بدن استخراج شود و چون به حلقوم رسد از آنجا مابین کی لوس و کی موس رسیده نزاکت و لطافت به هم رسیده بیرون آید و موجب حال شود.. در این گفتارها به چند نکته عمده برخورد می‌کنیم : ۱-این سینا علم موسیقی را جزئی از ترکیب بدن انسان می‌داند که اگر دیدگاه او را بپذیریم به دید جدید از شیوه درمان گر موسیقی دست می‌یابیم (فراموش نکنید که آثار او را قرن‌ها در معتبرترین دانشگاه‌های اروپایی تا ابتدای قرن بیستم به عنوان مرجع تدریس می‌کرده‌اند.) ۲-بوعلی جوهره موسیقی را در اعضای بدن سیار می‌داند و به نظر او این حرکت از زمانبندی بسیار دقیقی تبعیت می‌کند و حتی بر همین مبنا تجویز درمان نموده یا پزشک را از درمان باز می‌دارد. ۳-ابن سینا شیوه درمان حکمای قدیم به وسیله موسیقی در مورد بیماری‌هایی مانند سل و تب صفراوی و قولنج را تایید می‌کند ولی برخی از این نغمات درمان گر را «غریبه» می‌نامد که نشان می‌دهد قسمتی این دانش‌ها در زمان این سینا به غبار فراموشی آغشته بوده‌است. ۴-ابن سینا تاکید بر این نکته دارد که همانند کالبدی آسمانی و نجومی بسیاری از پدیده‌های پزشکی آن زمان «علم موسیقی» نیز پنداره‌ای فلکی دارد که بر اساس این پنداره در اعضای رئیسه بدن به تناوب موثر بوده و حتی توسط حکیم قابل بررسی و پایش (Monitoring) است. وی دقیقاً ستاره ارقنوع را حاکم بر این بعد می‌داند و این خاصیت را به منزله آب و خون اعلام می‌دارد که در سراسر بدن جاریست و مطابق حرکات نجومی این ستاره می‌توان کیفیت نبض بیمار را پیش بینی و تعیین کرد. ۵-ابن سینا تکنیک موسیقی درمانی را بسیار کم عارضه و بی خطر می‌داند و اجرای آن را در زمان‌های مناسبی از شب و روز دانسته که بدون کمک دارو و یا دستورات خوراکی و آشامیدنی خاصی بیماری را زایل می‌کند وی با توجه به دانش پزشکی آن روزگار مکانیسم دقیقی را از تاثیر صورت موسیقی بر ارگان‌های بدن ذکر می‌کند که با عنایت به کواکب سبعه در زمان خاص خود موثر خواهد بود در اکثر نوشتارهای طب ایران توجه طبیبان قدیمی به اهمیت و تاثیر موسیقی در طبابت مشاهده می‌شود علی بن عباس محبوسی در کتاب کامل الصناعه می‌گوید: «پزشک باید به آهنگ موسیقی آشنا باشد تا انگشتانش به گرفتن نبض ریاضت دریافت یابد تا رگ را به خوبی بشناسد» در این گفتار نواختن موسیقی هم برای تقویت احساس و دقت (ریاضت) حواس (حتی حس بساوایی) برای دانش آموختگان طب توصیه می‌شود.


[ویرایش] منابع

    * سماع در تصوف نوشته اسماعیل حاکمی، ص ۹۶، انتشارات امیر کبیر
    * نظریه‌های یادگیری تالیف دکتر هرگنان، ترجمه دکتر علی اکبر سیف، ص ۲۵۶-۲۵۸
    * دانشگاه اهواز، از جندی شاپور تاکنون نویسنده و ناشر دانشگاه اهواز، گهده تاریخ
    * قابوسنامه، ص ۱۹۵-۱۹۱، اثر عنصر المعالی
    * دانشنامه علائی، قانون، شاهکار این سینا
    * مقدمه بر موسیقی درمانی، تالیف ژاکلین اشمیت پرز، ترجمه‌ای آقای دکتر زاده محمدی

چاپ در مجله کوچه ما ۲۱-۵-۸۴
برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C»
رده‌های صفحه: موسیقی‌درمانی
بازدیدها

    * مقاله
    * بحث
    * این صفحه را ویرایش کنید
    * تاریخچه

ابزارهای شخصی

    * ورود به سیستم / ایجاد حساب کاربری

گشتن

    * صفحهٔ اصلی
    * رویدادهای کنونی
    * درگاه کاربران
    * تغییرات اخیر
    * صفحهٔ تصادفی
    * راهنما
    * کمک مالی

جستجو
 
جعبه‌ابزار

    * پیوندهای به این صفحه
    * تغییرات مرتبط
    * صفحه‌های ویژه
    * نسخهٔ قابل چاپ
    * پیوند دائمی
    * یادکرد پیوند این مقاله

Powered by MediaWiki
Wikimedia Foundation

    * این صفحه آخرین بار در ‏۰۷:۱۸، ‏۹ نوامبر ۲۰۰۸ تغییر یافته‌است.
    * همهٔ نوشته‌ها تحت مجوز مستندات آزاد گنو در دسترس است.
      ویکی‌پدیا® یک علامت تجاری بنیاد ویکی‌مدیا است.
    _____________________________________________

   تاثیر موسیقی بر روان انسان   

گيتا جهانشير كارشناس روان شناسي 

از نويسندگان مغان ارس در اردبيل

 انرژی موسیقی و تاثیر موسیقی بر طعم غذا

 موسیقی عینا مانند اخبار که توانایی تغییر آنتروپی مغز را دارد ، حاوی انرژی است و بالاتر از آن حتی انرژیی دارد که علاوه بر تحریک مغز پا فراتر گذاشته و می تواند در تمام اعضای بدن انسان تغییر آنتروپی ایجاد کند . همانگونه که هر خبری توانایی تغییر آنتروپی مغز را ندارد هر موسیقی ای هم این قدرت را برای هر فردی ندارد . دلیل آن به ساختار مغزی انسان که نتیجه آن علایق و رفتار انسان ها است برمی گردد

 فردی ممکن است با خواندن یک مطلب علمی تغییر آنتروپی مغزی داشته باشد و فردی ممکن است با خواندن یک مطلب هنری و دیگری سیاسی . دقیقا در موسیقی هم ساختار مغزی و رفتاری انسان مشخص می کند که کدام نوع موسیقی می تواند آنتروپی این سیستم بیولوژیکی را کاهش دهد .

 بدلیل تفاوت ساختار مغزی و ذهنی انسان ها یک نوع موسیقی توانایی کاهش آنتروپی مغز در همه انسان ها را ندارد . برای بسیاری از مردم موسیقی آرام توانایی ایجاد تغییرات شدید در آنتروپی مغز را دارا می باشد و برای بسیاری دیگر همان میزان تغییرات را ممکن است یک موسیقی تند یا حتی نوای یک پرنده ایجاد کند . سیستم های عصبی و یا ماهیچه های عضلات دست وپای بسیاری از مردم در اثر موسیقی تغییر آنتروپی پیدا می کنند که نتیجه آن چیزی جز بوجود آمدن حرکات موزون به نام رقص نیست ، در بسیاری از مردم هم این پدیده رخ نمی دهد چرا که بین سیستم بدنی آنها و موسیقیی که در حال پخش است هیچ گونه مسیری برای جریان یافتن سیال موسیقی پیدا نمی شود . آیا هیچ دقت کردید که وقتی صدای موسیقی را بلند می کنید د ربسیاری از موارد درک شما از موسیقی بیشتر می شود . این موضوع را می توان اینگونه معنی کرد که با بلند کردن صدا مقاومت میان منبع اطلاعاتی موسیقی و بدن شما کمتر شده و سیال راحت تر به جریان می افتد و آنتروپی منفی سریعتر به سیستم بدنی شما تزریق می شود .با گوش دادن به موسیقی آهنگسازان با توجه به میزان مقاومت در دریافت موسیقی ، پس از گذشت زمان سطح پتانسیل اطلاعاتی ما نسبت به یک قطعه خاص با آهنگ ساز آن یکی شده و دقیقا درک خواهیم کرد که او در زمان ساخت آهنگ چه احساسی داشته و پیامش چه بوده است ؟

 یک رستوران مشهور انگلیسی از مهمانان دعوت می کند در هنگام صرف غذا به موسیقی گوش فرادهند ، زیرا سر آشپز آن معتقد است این کار طعم غذا را بهتر می کند .به نقل از مجله اسکوارمیل چاپ انگلیس رستوران فت داک در غرب لندن که در سرو غذاهای عجیب و غریب شهرت دارد از مشتری ها می خواهد با شنیدن صدای موسیقی از غذای خود لذت بیشتری ببرند.هستون بلومنتال سر آشپز این رستوران می گوید بر اثر سه سال تحقیق به همراه روانشناس مشهور چارلز اسپنس در دانشگاه آکسفورد به این نتیجه رسیده است

 تاثیر موسیقی بر رشد عاطفی و تعادل روحی کودکان

 بررسی ها نشان می دهد که گوش دادن به موسیقی های خاص و شاد بدون کلام به تعادل روحی و عاطفی کودکان کمک می کند . در ضمن لذت بردن از موسیقی باعث افزایش روحیه و سرحال شدن کودکان و افزایش کوتاه مدت توانایی های آنها می شود .همچنین به گفته محققان نوع موسیقی که گوش داده می شود باید مورد پسند فردی که گوش می دهد باشد تا بتواند بر روحیه وی تاثیر مثبت بکذارد . با این وجود بهتر است از موسیقی هایی با نت مشخص و منظم استفاده شود 

موسیقی درمانی برای کودکان. فواید موسیقی درمانی برای کودکان .

موسیقی درمانی بر رفتارهای کودکان تاثیر بسیار مثبتی دارد و با ایجاد یک سری تجربیات موسیقي در تسهیل گسترش ارتباطات کودکان ، احساسات اجتماعی ، اعصاب و افزایش هوش آنها بسیار موثر است .موسیقی درمانی می تواند کیفیت زندگی کودک را در عرصه های مختلف بالا ببرد ، نظیر ارتباط کودک با کودک دیگر ، کودک و خانواده ، ارتباط کودک و پزشک درمانگر یا معلم ، وغیره 

بیشترین تاثیر این روش درمانی هنگامی است که کودک اجازه می یابد تا خود لذت اجرای موسیقی را تجربه کند .موسیقی در عین تهییج کنندگی می تواند آرامش دهنده نیز باشد .ثابت شده است که موسیقی می تواند میزان تحمل درد در کودکان را به هنگام بیماری یا موقعیت های شامل استرس افزایش دهد .موسیقی می تواند مشوق اجتماعی تر شدن کودکان شود و توانایی آنها را در نشان دادن نظرات و احساسات و نیز برقراری ارتباط با دیگران افزایش دهد .تاثیر موسیقی بر هر دو نیمکره مغز باعث می شود تا ارتباط این قسمت ها با یکدیگر تسهیل شده ، بهره لحظه ای هوشی بالا رود . این هماهنگی همچنین برای درمان لکنت کلام بسیار مفید است.

_________________________________________________

آيا موسيقي مي‌تواند انسان را با عشق اتصال، و به حق نزديك و حقيقت را به انسان نشان دهد؟
مقدمه:
امروزه در مجالس و محافل، روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌ها، مجلات و نشریات الفاظی چون عشق، محبّت، آزادی معنویت، حق حقیقت، معنویت عرفان، و... زیاد شنیده و دیده می‌شود كه بدون توجّه به جایگاه‌های اصلی این الفاظ و خواستگاه واقعی آنها و بدون ذكر متعلق آنها در هر موردی به كار می‌رود، عشق از آن كلمه‌های مقدس و مظلومی است كه فطرت انسان را با آن سرشته‌اند، ولی می‌بینیم نسبت به هر چیز نامقدّسی عشق به كار می‌رود، آیا عشق حقیقی آن عشق‌های حیوانی و مجازی را هم می‌تواند زیر بال بگیرد؟ و یا این كه به قول مولوی:
عشق‌هایی كز پی رنگی بود عشق نبود عاقبت ننگی
زانكه عشق مردگان پاینده نیست چون كه مرد سوی ما آینده نیست
و یا كلمه حق و حقیقت، درست است كه هر چیزی حقیقتی دارد، ولی حق اصلی خدا است،‌و انسان آفریده شده كه به این حق برسد ولی آیا می‌توان حق را نسبت به هر خیال‌پردازی‌ها و پروازی‌ها به كار بُرد؟ و هر عالم فكری و خیالی و ... كه برای خود ساختیم بگوییم این حق و حقیقت است؟ و یا باید مرزی برای اینها قائل شد، و همچنین آیا هر چیز و هر عملی می‌تواند انسان ار به عشق حقیقی اتصال دهد و یا هر وسیله‌ای می‌توان به حق و حقیقت رسید؟ و یا این كه راه خاصص و عمل معیّنی لازم است تا انسان به عشق حقیقی اتصال پیدا كند و به عالم حقیقت آشنا شود، با این مقدّمه سراغ كلام و سخنان یكی از آقایانی می‌رویم كه در بزرگداشت محمد میر نقیبی پیشكسوت موسیقی ایران ایراد شده است:
«موسیقی دریایی است كه انسان این راه را درست برود می‌تواند، اتصال كاملی با عشق پیدا كند او در پایان بیان كرد كه این عالم (عالم موسیقی) نوعی نزدیكی به حق است و حقیقت را به انسان نشان می‌دهد.»[1] برای روشن شدن نقد و فهم سخنان مذكور كه آیا موسیقی یك چنین بردی دارد یا نه؟ به نكاتی اشاره می‌شود:
1ـ تعریف و انواع موسیقی: موسیقی عبارت از اصوات و آهنگ‌هایی است كه انسان را در عالمی كه برای وی قابل توصیف نیست سیر می‌دهد، و چنان بر اعصاب آدمی مسلّط می‌شود كه گاهی می‌گریاند و گاهی انسان را می‌خنداند، گاهی اعضا و جوارح انسان را بدون اختیار خود به حركت در می‌آورد، و زمانی تهییج عشق و شهوت می‌كند و آدمی را برده و غلام خود ساخته بر اعصاب عقل، فكر و روانش فرمانروایی و حكومت می‌كند.»[2] و موسیقی بر دو نوع است، طبیعی، و موسیقی غیر طبیعی (مصنوعی) موسیقی طبیعی عبارت است از صدای دلواز ریزش آبشارها، آوای روح‌پرور بلبل، قمری، و عندلیب ترانه دلربای كبك و هزاردستان، نوای نغز پرندگان، نغمه مسرّت‌بخش جویبارها، صدای فرحبخش شاخه‌های درختان به هنگام وزش باد، این اصوات و آهنگ‌ها نه دور از صدمه و آسیب و زیان است و بلكه نیروی تفكّر و تعقل را زیاد می‌كند و خستگی‌های دماغی را نیست و نابود می‌سازند و انسان را خوشحال و بانشاط و سرحال می‌نمایند. موسیقی مصنوعی: آهنگ‌های مصنوعی است كه دست بشر آن را به وجود می‌آورد به وسیله وسائلی از قبیل ویولن، ترومپت، گیتار، تار، سنتور، تنبور وغیره ایجاد می‌شود، اصواتی كه توسط این آلات به وجود می‌آیند گاهی انسان را راهی وادی آخرت، و زمانی بحد افراط غریق نشاطش می‌سازند و باعث فراموشی گذشته‌ها و تضعیف نیروی تعقّل و تفكّر می‌شود.
2ـ تأثیرات منفی موسیقی بر وجود و روح انسان از دیدگاه دانشمندان، دانشمندان آثار منفی زیادی برای موسیقی بیان كرده‌اند، كه فقط به فهرست آنها اشاره می‌شود:
1ـ ایجاد عدم تعادل و توازن بین اعصاب سمباتیك و پاراسمباتیك.
2ـ ایجاد اغتشاشات و آشفتگی‌های روانی و ایجاد مرضی به نام مانی manie .
3ـ ایجاد مرض پارانویا و ادعاهای بی‌مورد.
4ـ كوتاهی عمر، در بررسی‌هایی كه انجام شده است نشان می‌دهد كه طولانی‌ترین عمر از آن كسانی بوده است كه با موسیقی و تحریكات سروكار نداشته‌اند، مانند آقای عباس طاهری ایرانی 131 ساله، شیر علی اوف 167 ساله، هاتین نین 168 ساله، هنری جانگیز انگلیسی 169 ساله[3]، .... و كمترین عمر از آن كسانی بوده است كه موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز بوده‌اند، كه به عنوان نمونه به بعضی از آنها اشاره می‌شود، پرگولزی 26 سال، شوبرت 31 سال، بلینی 32 سال، هنری پرسل 37 سال، جرج گوشوپن 39 سال، هندلسن 38 سال، موریس ژوبر 40 سال، توماس مورله 45 سال. حبیب سماعی 45 سال، خالقی 59 سال، صبا 55 سال، قمرالملوك وزیری 54 سال، درویش 54 سال و[4] ... كه اگر بخواهم همه آنها را نام ببرم خود كتابی می‌شودك
5ـ ضعف اعصاب.
6ـ اختلافات دماغی.
7ـ تأثیرات قلبی.
8 ـ انتخار و خودكشی.
9 ـ موسیقی و فحشا و دهها مرض دیگر، این بخش را با آمار مختصری از امراض روحی و جسمی موسیقیدانان معروف به پایان می‌بریم:
بتهون: پریشان فكری، بدبینی به جامعه، دیوانگی.
بولدن: اختلالات عصبی، ناراحتی‌های روحی و دیوانگی.
شومان: بیماری عصبی، فلج انگشتان، كوری، ضعف حس سامعه، دیوانگی.
نیچه: ضعف اعصاب، تضادهای روحی، دیوانگی.
واگنر: ضعف اعصاب، تضادهای روحی و بدبینی.
دوكودینی: ضعف اعصاب، تضادهای روحی، بی‌قیدی، تندخوئی و ضعف باصره.
یوهان: ضعف اعصاب،افسردگی، ناكامی.
باخ: ضعف اعصاب، اختلال هواس، تندمزاجی و كوری.
راول: اغتشاشات فكری، عصبانیت، خشم كوری.
هندل: عصبانیت، بدبینی به جامعه، كوری.
موتزارت: لاقیدی،‌پریشانی فكری، سیل، جوانمرگی.
هندلسن: اختلالت روحی و عصبی، تندخوئی، سكته و ...[5]
4ـ موسیقی از دیدگاه آیات و روایات:
آیات و روایات عدیده‌ای بر مذمّت و حرمت موسیقی لهوی دلالت دارد كه علما و مراجع عظام هم طبق آنها فتوا به حرمت موسیقی لهوی داده‌اند كه در اینجا به دو روایت اشاره می‌شود: آیات قرآن: 1ـ «واجتنبوا قول الزور»[6] از قول زور اجتناب كنید، مفسرین و روایات قول زور را به موسیقی و غنا تفسیر نموده‌اند.[7]
2ـ «و من الناس من یشتری لهو الحدیث لیضل عن سبیل الله بغیر علم و یتخذها هزواً»[8] از مردم كسانی هستند كه سخنان بیهوده را می‌خرند تا مردم را از روی نادانی، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهی را به استهزاء گیرند برای آنان عذاب خوار كننده است. كه از این آیه حتی حرمت تعلیم موسیقی لهوی، خرید و فروش استفاده شده است چنانكه روایات هم دلالت دارند.[9] و آیات دیگری كه مجال نیست.[10] امّا روایات:
1ـ امام صادق u فرمود: «خانه‌ای كه در آن غنا و موسیقی باشد مصون و محفوظ از بلیّات ناگهانی (سكته، ...) نیست و دعا در ان قبول نمی‌شود و ملك وارد آن خانه نمی‌گردد و در ورایت دیگر فرمود: «وعده عذاب داده است.»[11]
2ـ پیامبر اسلام فرمود: «تعلیم موسیقی (لهوی) و غنا حلال نیست و همین طور خرید و فروش زنهایی كه غنا و ... می‌خوانند و كاسبی با آنها حرام است.[12] این آیات و روایات به خوبی بر مذمّت و حرمت بعضی از انواع موسیقی دلالت دارند، در پایان این قسمت یادآوری دو نكته ضروری است.
1ـ نمی‌خواهیم ادعا كنیم كه تمام آهنگ‌ها حرام است بلكه باید فرق گذاشت بین حلال و حرام آن، چنان كه فقها موسیقی لهوی را حرام دانسته‌اند نه مطلق آن را.
2ـ ما منكر بعضی آثار غیر منفی و شاید گاهی مثبت موسیقی نیستیم چنان كه از برادر مرحوم علامه طباطبائی نقل شده است كه نامبرده «راجع به تأثیر صدا و كیفیّت آهنگ‌ها و تأثیر آن در روح و تأثیر لالائی برای كودكان كه آنها را به خواب می‌برد و به طور كلّی از اسرار علم موسیقی و روابط معنوی روح با صداها و طنین‌های وارده در گوش كتابی نوشتند كه تا به حال در دنیای امروز بی‌نظیر و از هر جهت بدیع و بی‌سابقه بوده ولی از ترس استفاده نامشروع از آن را چاپ نكرده بلكه از بین می‌برند.»[13] ولی بحث این است كه چگونه به صورت مطلق ادعا می‌شود كه موسیقی باعث اتصال كاملی با عشق و نشان دادن حقیقت و رسیدن به حق می‌شود، آنچه كه ما در شرع داریم نماز[14] و دعا[15] و مناجات و هر كار حلالی كه به قصد قربت، و رسیدن به خدا انجام بگیرد باعث رسیدن به حق و اتصال به عالم بالا و ملكوت می‌شود، و آنچه هم از ائمه مار رسیده است سفارش به موضوعات بالا است یك مورد نمی‌توان در شرع پیدا كرد كه برای رسیدن به حق و حقیقت و عشق اصلی به موسیقی و آهنگ سفارش شده باشد، تنها موردی را كه اجازه داده‌اند در حال بردن عروس به سوی حجله است.[16] این حسین سرور عاشقان كربلا است كه وطن و فرزند را، جوان دوستان را، جان و مال را در راه رسیدن به معشوق اصلی تقدیم كرد و از مدینه تا كربلا از معشوق حقیقی و اتصال به عالم حق و حقیقت دم می‌زد، یك بار سفارش به موسیقی و آهنگ و ... نكرد برای رسیدن به عشق اصلی و آنچه در شب آخر برای رسیدن به روح عشق و پیوستن به عالم حق و حقیقت داشت گریه و مویه بود دعا و نماز و راز و نیاز بود، و آن امیر عاشقان است كه ندای «فزت و ربّ الكعبه» سرداد، و محراب را سكوی پرش به ملكوت اعلا و عشق حقیقی قرار داد آنچه دارد مناجات است و دعا یك بار از این وسیله پیشرفته یعنی موسیقی برای اتصال با عشق و ... استفاده نكرد، ایّام، ایّام شهادت عاشق ولایت و اصل حقیقت، زهرای نبی همسر ولی، مام امامت،‌ سیّده زنهای عالم صدیقه كبری است كه اشكش را جانش را فرزندش را، قبر گمنامش را در راه عشق به ولایت داد، امّا آنچه برای پیمودن این وادی داشت دعا و رازو نیاز و نماز، بود زهرا را زهرا گفته‌داند چرا كه از محراب عبادت او نور عشقش به ملكوت اعلا می‌تابید و خدای كه معشوق تمام هستی است به این عاشق دلسوخته و دلباخته خود می‌بالید و افتخار می‌كرد به ملائكه‌ها كه این است كنیز و بنده من، بیائیم به دنبال كسانی باشیم كه عاشق اصلی خدا، و معشوق تمام پاكان بودند، آنهایی كه سر تا پای وجودشان را حق و حقیقت فرا گرفته بود، آنها كه از زبان معشوق اصلی همه هستی‌ها بیان كرده‌اند كه بشر آنچه تو را به او می‌رساند، معنویات است نه سهویّات، آن معشوقی كه از سود و زیان بشر آگاه، و سازنده و خالق اوست او می‌داند چه چیز این آفریده را اوج می‌دهد و به عشق حقیقی متصل می‌كند و چه چیز انسان را تا قعر چاه پستی و حیوانیت سقوط می‌دهد، چرا باید به دستور سازنده وسیله‌ای، سفارشات پزشكی دستورات متخصصی عمل كرد، امّا به دستورات سازنده انسان طبیب اصلی بشریّت، فوق تخصص همه رشته‌های هستی توجّه نكرد؟ و دستورات او را مورد سفارش به معنویات و پرهیز از سهویّات زیرپا گذاشت. از آن طرف اعترافات موسیقیدانان نشان می‌دهد كه یكی از عوامل مهم خستگی‌های روحی و فكری و سردردهای عصبی گوش دادن به موسیقی، احدی از آنها تا حالا نگفته‌اند كه موسیقی انسان را با عشق اتصال، و با عالم حقیقت آشنا می‌كند.[17]
سید جواد حسینی[1]- همایون خرّم، آفتاب یزد، موسیقی حقیقت را به انسان نشان می‌دهد، 14 / 5 / 80 شماره 436.
[2]- ر. ك: سید مرتضی علم الهدی، ساز و آواز، (قم: پیام اسلام، 1352)، ص 5.
[3]- ساز و آواز، (پیشین)، ص 15، 14.
[4]- ساز و آواز، (پیشین)، ص 20، 16، به نقل از كتاب تأثیر موسیقی.
[5]- همان مدرك، ص 70، 69.
[6]- سوره حج، آیه 30.
[7]- ر. ك: علی طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، (لبنان: بیروت، دار المعرفه، دوّم، 1408)، ج 8، 7، ص 131.
[8]- لقمان، 6.
[9]- مجمع البیان، (پیشین) ج 8، 7، ص 490.
[10]- سوره فرقان آیات 73، 72 و سوره اسراء آیه 39.
[11]- وسائل الشیعه، نقل از ساز و آواز.
[12]- مجمع البیان، (پیشین)، ج 8، 7، ص 490.
[13]- سید محمد حسین حسینی تهرانی، مهر تابان یادنامه علامه طباطبائی، (انشارات باقرالعلوم)، ص 25.
[14]- نماز نزدیك كننده هر باتقوا به خدا است. ر. ك: علیرضا صابری، الحكم الزاهراه، (پیشین)، ج 1، ص 254.
[15]- دعا نور آسمان‌ها و زمین است، ر. ك: الحكم الزاهره، (پیشین)، ج 1، ص 254.
[16]- محمد حر عاملی، وسائل الشیعه، (بیروت: داراحیاء التراث العربی)، ج 12، ص 85، 84.
[17]- ر. ك: ساز وآواز، (پیشین)، ص 77، تجربه و اعترافات موسیقیدانان.

سيد جواد حسيني

_________________________________________________